Трамп Иран менен келишимге жакындашканын билдирди

АКШнын президенти Дональд Трамп Ирандагы согушка чекит коюу келишими жакын арада түзүлүшү, делегациялар алдыдагы дем алышта Исламабадда кездешиши мүмкүн деп билдирди.

Анын айтымында, эмки жумада соңуна чыгып жаткан 15 күндүк атышпоонун мөөнөтү узартылышы ыктымал. Трамп Тегеран тынчтык келишимин каалап жаткандыктан узартуунун кажети калбайт деп белгиледи.

“Мындан ары эмне болорун байкайбыз. Бирок Иран менен келишимге жакындадык деп ойлойм”, - деп айткан Трамп макулдашууга кол коюлса Исламабадга барышы мүмкүн экенин кошумчалады.

Ошол эле маалда Ирандагы булактар алдын ала келишимди жактыруу үчүн адегенде тараптардын “олуттуу пикир келишпестиктерин” жоюу керектигин Рейтер агенттигине айтышты. Маалыматка караганда, жума күнү Пакистандын баш калаасына кетчү жолдордо аскерлер топтолгонун көрүүгө болот. Бирок жергиликтүү ишкерлерге буга чейинки кездешүүнүн алдындагыдай болуп дүкөн, кеңселерди жабуу көрсөтмөсү берилген жок.

АКШ менен Иран 11-апрелде сүйлөшүү өткөргөн. Тегерандын атомдук программасы жана Ормуз кысыгындагы кыймылды жандандыруу өңдүү негизги маселелери боюнча мунаса жетишилбей, АКШ ирандык портторду бөгөттөй баштаган.

АКШ Ирандын санкцияга кирген мунайын сатып алган же саткан бардык тараптарды «катуу жоопко тартат». Бул тууралуу Кошмо башкы прокурорунун милдетин аткаруучу Тодд Бланш билдирди.

Анын билдирүүсү АКШ президенти Дональд Трамп стратегиялык Ормуз кысыгын блокадага алуу чечимин жарыялагандан кийин жасалды.

Бланш социалдык тармактагы билдирүүсүндө кошумча маалымат берген жок

Трамптын алгачкы билдирүүлөрүнөн кийин АКШнын Борбордук командачылыгы (CENTCOM) блокада кысыкты толук жабуу эмес экенин тактады.

Маалыматка караганда, Ирандын портторуна кирген жана чыккан бардык деңиз каттамдарын бөгөттөө каралууда.

Трамп АКШ армиясы блокаданы 13-апрелде чыгыш убактысы боюнча саат 10:00дө (Иран убактысы боюнча 17:30да) баштай турганын ырастады. Ал флотко Иранга кысыктан өтүү үчүн акы төлөгөн кемелердин баарын аныктап, кармоону тапшырды.

Ирандын делегациясын Исламабаддагы сүйлөшүүгө баштап барган парламенттин спикери Мохаммад Бакер Калибаф Тегеран коркутууларга моюн сунбайт, "биздин эркибизди сынап көрүшсүн, мында да олуттуу сабак алышат” деп жооп берди. Анын сөздөрүн Ислам жумуриятынын мамлекеттик медиасы жарыялады.

Сакчылар корпусунун деңиз флотунун командачылыгы "душман" Ормуз кысыгында жаңылыш кадамдарга бара турган болсо, аеосуз жооп кайтарыларын эскертти жана ал жолду Ирандын куралдуу күчтөрү көзөмөлдөп жатканан белгиледи.

Ирандын делегациясынын мүчөсү, тышкы иштер министри Аббас Аракчи АКШ оюндун эрежелерин улам өзгөртүп жатканын сындады:

"47 жылдан берки жогорку деңгээлдеги интенсивдүү сүйлөшүүлөрдө Иран согушка чекит коюу үчүн АКШ менен ак ниетинен кызматташты. Бирок Исламабад меморандумуна бир карыш кадам калганда максимализм, эержелердин өзгөртүлүшүнө жана блокадага туш болдук”.

Кээ бир талдоочулар ондогон жылдан бери касташып келаткан эки өлкөнүн расмий өкүлдөрү алгачкы бетме-бет жолугушууда мунаса табышары алдын ала эле күмөндүү болчу деп санашат. Анткени Тегеран менен Вашингтондун позициялары өтө айырмаланат жана шарттары менен талаптары суу кечпейт деп белгилешет.

Иран менен АКШ ортосундагы сүйлөшүүлөрдүн үзгүлтүккө учурашынан улам жана Жакынкы Чыгыштагы жаңжал күчөшү мүмкүн деген кооптонуулардан кийин 13-апрелде мунайдын баасы жана доллардын курсу жогорулады.

Reuters агенттигинин маалыматына ылайык, Brent мунайынын 13-апрелде эртең менен болжол менен 7,5 пайызга өсүп, бир баррели 102,37 долларга жетти.

Ошол эле учурда коопсуз актив катары мурда кымбаттаган алтындын баасы болжол менен 2% төмөндөдү. АКШнын мамлекеттик облигацияларына да басым күчөдү.

Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху 12-апрелде Ливандын түштүгүндө жайгашкан аймактарга барып, Иранга таянган «Хезболла» кыймылына каршы аскердик операциялар эл аралык ок атышууну токтотуу чакырыктарына карабастан уланарын билдирди.

«Согуш уланууда, анын ичинде Ливандагы коопсуздук аймагында да», — деди Нетаньяху өзүнүн кеңсеси тараткан видеодо.

Ал Ливандын түштүгүнө Израилдин коргоо министри Исраэл Кац жана Башкы штабдын башчысы Эял Замир менен бирге барган. Алар так кайсы жерде болгону белгиленген эмес.

«Бул коопсуз аймак аркылуу Ливандан басып кирүү коркунучун алдын алдык. Дагы жасала турган иштер бар, биз аны жасап жатабыз», — деди Нетаньяху.

Эки күндөн кийин, 14-апрелде Вашингтон шаарында АКШ, Ливан жана Израил өкүлдөрүнүн түз сүйлөшүүлөрү өтөрү күтүлүүдө.

Ливан Жакынкы Чыгыштагы согушка өз эркине каршы тартылган. Анткени АКШ менен Израил 28-февралда Иранга абадан сокку ура баштаганда, Тегеранга ыктаган «Хезболла» Израилди ракета менен аткылаган. Андан бери Израилдин армиясы дээрлик күн сайын Ливанды бомбалап келет.

ЦАХАЛ жоочуларга каршы операция жүргүзүп жатканын жүйө кылып, адегенде карапайым тургундарга тиги же бул аймактан чыгып кетүүнү эскертет.

«Хезболланы» Израил жана АКШ террордук уюм катары тааныйт.

Ал арада Ливандын премьер-министри Науаф Салам согуш жүрүп жаткан учурда Израил менен Хезболла ортосундагы кагылышууну токтотуу багытында иштеп жатканын айтты.

«Бул согушту токтотуу үчүн, Израилдин аскерлери биздин бардык жерлерден чыгып кетиши үчүн аракеттерди улантабыз», — деди Салам теле кайрылуусунда.

Ливандын Саламаттык сактоо министрлигинин маалыматы боюнча, Израил армиясынын аба соккуларынан каза болгондордун саны 2050дөн ашты. Алардын арасында 165 бала жана 80ден көп медицина кызматкери бар.

АКШнын президенти Дональд Трамп Ормуз кысыгын курчоо башталганын жарыялады. Трамптын жекшембидеги билдирүүсүнө караганда, Американын аскер-деңиз күчтөрү "Ормузга кирүүгө жана чыгарууга аракет кылган бардык кемелерди блокадага алат".

Кошмо Штаттарынын Борбордук командачылыгы 12-апрелдин кечинде курчоо Ирандын бардык портторуна тиешелүү экенин жана 13-апрелде Вашингтон сааты менен эртең менен башталарын билдирди.

Трамп флотко Иранга кысыктан өтүү үчүн акы төлөгөн кемелердин баарын аныктап, кармоону тапшырды.

"Мыйзамсыз төлөм төлөгөн ким болбосун ачык деңизден коопсуз өтө албайт", – деди ал.

Жалпыга маалымдоо каражаттары жазгандай, Иран акыркы жумаларда айрым кемелерден кысыктан өтүү үчүн миллион долларга чейин акы алган. Мындай шартты негизинен Иран жана анын көмүскө флоту менен байланышы бар 250дөй кеме кабыл алганы айтылган.

Президент Трамп АКШ Ормуз кысыгын минадан тазалап, кандай чабуул болбосун катуу жооп кайтарарын эскертти.

11-12-апрелде Пакистанда өткөн Иран менен сүйлөшүүлөр тууралуу комментарий берип жатып Трамп тараптар өзөктүк маселе боюнча мунаса таппаганын айтты.

Ирандын Ислам революциясынын сакчылар корпусу жекшембинин түнү Ормузга жакын аймакта кандай аскердик кемелер пайда болбосун Тегеран муну ок атышууну токтотуу кежимин бузуу катары карай турганын жарыялаган.

Билдирүүдө кысык ирандык күчтөрдүн көзөмөлүндө экени, жарандык кемелер андан атайын шарттарды сактоо менен өтүп жатканы айтылат.

АКШ менен Иран өткөн аптада ок атышууларды эки аптага токтотууну макулдашкан. Келишимге ылайык, Ормуз кысыгы ачылышы керек болчу. Кемелердин кыймылы бир аз убакыт калыбына келип, Израил Ливанга сокку урганда Тегеран кайра жаап койду.