Линктер

жекшемби, 17-декабрь, 2017 Бишкек убактысы 06:37

Каталония референдумун коштогон кагылыштар


1-октябрдагы референдум жана аны менен байланышкан окуялар Испаниядагы ондогон жылдар ичиндеги эң ири конституциялык жана саясий кризис катары каралып жатат.

Испаниянын Каталония автоном аймагында 1-октябрда өткөн талаштуу референдум учурунда шайлоочулар менен полициянын кагылышуулары орун алды. Аймактык бийликтер кагылыштарда жүздөгөн киши жаракат алганын ырастоодо. Расмий Мадрид референдумду “мыйзамсыз” жана “антиконституциялык” деп атаган.

Референдумду токтотуу аракети учурунда испан полициясы 1-октябрда шайлоо бекеттерине чогулган шайлоочулар менен кармашып, добушканалардан бюллетендерди тартып алганга чейин барды.

Автоном аймактын бийликтери шайлоочулар менен алардын жолун тороп-тоскон полиция күчтөрүнүн кагылыштарында жаракат алгандардын санын, жергиликтүү убакыт боюнча жекшемби күнү шайлоо бекеттери жабылышы керек болгон саат 20:00дөн кийин, 844 деп билдиришти.

Шайлоочулар менен полиция тирешкен учур.
Шайлоочулар менен полиция тирешкен учур.

Жергиликтүү El Periodico деген басылманын маалыматына караганда, Барселонанын борбордук бөлүгүндөгү кагылышуу учурунда полиция демонстранттарга каршы желим окторду да колдонгон.

- Испан өкмөтүнүн, полициясынын шайлоо үкөктөрүн, шайлоо бюллетендерин, шайлоо бекеттерин коргогон адамдарга каршы актоого болбой турган кыянатчылыктары Испаниянын тышкы кебете-кешпирин, шермендичиликти абдан жакшы сүрөттөп турат. Бул биздин эсибизде түбөлүккө калат, - деди Пучдемон 1-октябрда өзү добуш бергенден кийин кабарчыларга.

Автоном аймактын президенти Карлес Пучдемон добуш берүүдө. 1-октябрь, 2017-жыл.
Автоном аймактын президенти Карлес Пучдемон добуш берүүдө. 1-октябрь, 2017-жыл.

Испаниянын борбордук бийликтери референдум күнү жүздөгөн киши жаракат алганын ырастай элек. Ички иштер министрлигинин эсебинде, полициянын аракети менен 319 шайлоо бекети жабылды.

Каталон аймактык өкмөтүнүн басма сөз өкүлү Жорди Турулдун ырастоосунда, 1-октябрдагы добуш берүү үчүн 2300дөй шайлоо бекетинин төрттөн үч бөлүгү ачылган.

Кагылыштарда 33 полиция офицери жарадар болуп, үч киши камакка алынган. Испан бийлиги күч түзүмдөрүнүн 1-октябрдагы аракетин толугу менен мыйзамдуу деп мүнөздөдү:

- Бул жерде референдум же буга окшогон нерсе болгон жок. Испан полициясы адилеттикти орнотуу боюнча буйрукту аткарды. Алар кесипкөйлүк менен аракеттенип, пропорционалдуу чара көрдү. Полициянын максаты адамдар эмес, шайлоо материалдары болду. Алар адам укуктарын жана эркиндиктерин ар убак коргойт, - деп белгиледи Мадриддеги басма сөз жыйынында премьер-министрдин орун басары Сорая Саэнсде Сантамариа.

Референдум учурундагы кагылыштар.
Референдум учурундагы кагылыштар.

Добуш берүүнү жеңилдетүү үчүн автономдук аймактын бийликтери шайлоочуларды бюллетенди үйлөрүнөн эле принтерден чыгарып, полиция тарабынан жабылбаган шайлоо бекеттердин кайсынысына болсун келип добуш берүүгө чакырышканга чейин барышты.

Анын алдында референдумдун жактоочулары полицияга тоскоолдук кылуу үчүн шайлоо бекеттери жайгашкан мектептерде балдары менен ойноп, ал жерлерде түнөп дагы чыгышкан.

Полиция шайлоочулар менен кагылышкан учур.
Полиция шайлоочулар менен кагылышкан учур.

Конституциялык кризис

1-октябрдагы референдум жана аны менен байланышкан окуялар Испаниядагы ондогон жылдар ичиндеги эң ири конституциялык жана саясий кризис катары каралып жатат.

Бул Каталониянын көз карандысыздык маселесинин күн тартибине биринчи эле ирет чыгышы эмес. Бирок азыркы референдум аймактык жана борбордук бийликтер ортосунда чыңалуу жана тирешүү жаратты.

Испан өкмөтү референдумду мыйзамсыз деп санагандыктан ага жол бербөөгө аракеттене турганын күн мурунтан эле билдирип, Каталония аймагына кошумча полиция күчтөрүн да алып келген эле.

Премьер -министр Мариана Ражой 1-октябрда Каталониядагы добуш берүүнүн жүрүшүн “демократиянын маңызын келекелөө”, “демократиялык коомго жана мыйзамга каршы стратегиянын бир көрүнүшү”деп баалады.

Испаниянын премьер-министри.
Испаниянын премьер-министри.

Референдумга Испаниянын Конституциялык соту дагы тыюу салган эле.

Жыйынтыгы сентябрдын башында жарыяланган сурамжылоолордун бири Каталония жашоочуларынын 41,1% көз карандысыздыкты жактарын, 49,9% буга каршы экенин көргөзгөн.

Анткен менен ал сурамжылоого тартылгандардын 70% референдум талаш маселени биротоло чечип, белгисиздикти жоюшун жакташкан.

Каталония бийликтери эгер референдум өтүп, анда “ооба” дегендер басымдуулук кылса, көз карандысыздыкты “48 саат ичинде жарыялоону” убада кылышкан.

Франция менен чектеш жана курамына Барселона шаары да кирген, өз салт-санаасы бар Каталония автономия макамы менен Испаниянын курамында 15-кылымдан бери турат. Аймакта азыр 7,5 миллион калк жашайт. Добуш берүүгө укуктуулардын саны 5,3 миллиондун тегерегинде.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.
  • 16x9 Image

    Улан Алымкул уулу Эшматов

    "Азаттыктын" Прагадагы кеңсесинин кызматкери, журналист, саясат жана экономика тармактары боюнча адис. Кыргыз улуттук университетинин журналистика факультетин аяктаган.

XS
SM
MD
LG