ЧУКУЛ КАБАР!
20-Ноябрь, 2026-жыл, жума, Бишкек убактысы 01:19

"Тарых жаратып жатабыз". Трамп, Си жана Путиндин алгачкы жолугушуусу

АКШнын президенти Дональд Трамп, Кытайдын төрагасы Си Цзиньпин жана Орусиянын президенти Владимир Путин. Шэньчжэн. 19-ноябрь, 2026-жыл.
АКШнын президенти Дональд Трамп, Кытайдын төрагасы Си Цзиньпин жана Орусиянын президенти Владимир Путин. Шэньчжэн. 19-ноябрь, 2026-жыл.

АКШнын президенти Дональд Трамп, Кытайдын төрагасы Си Цзиньпин жана Орусиянын президенти Владимир Путиндин алгачкы үч тараптуу тарыхый жолугушуусу аяктады. Ал Кытайдын Шэньчжэн шаарында өтүп жаткан Азия-Тынч океан экономикалык кызматташтык уюмунун (АТЭК) саммитинин алкагында болду.

Бир сааттан ашык созулган жолугушуудан кийин лидерлер дароо комментарий беришкен жок. Орусия менен Кытай үч лидер кабыл алды деген декларацияны жарыялады.

Кремлдин сайтында жана Кытайдын мамлекеттик «Синьхуа» агенттигинде жарыяланган төрт пункттан турган билдирүүдө «үч өлкө бардык мамлекеттердин кызыкчылыгы үчүн мунайды кайра иштетүүдөн көбүрөөк өндүрүм алып, жеткирүүнү пландап жатканы» белгиленди.

Документте Эл аралык кылмыш соту (ЭКС) жана ага окшош органдар «мамлекеттик кызмат адамдарынын иммунитетин урматташы» керектиги да жазылган. Үч лидердин ичинен Владимир Путинге гана Эл аралык кылмыш соту украиналык балдарды уурдап кетүүгө байланыштуу айып койгон.

Декларацияда «өзөктүк согушта жеңишке жетүү мүмкүн эмес жана мындай согуш эч качан болбошу керек» деген позиция дагы бир жолу ырасталды.

Тараптар өзөктүк коркунучтарды азайтуу жана өзөктүк куралдын жайылышын алдын алуу үчүн диалог жүргүзүүгө убада беришти.

Трамп Кытайды өзөктүк куралды кыскартуу боюнча үч тараптуу сүйлөшүүгө тартууга аракет кылып келет. Бээжин буга каршы болуп келген.

Документте Орусия, Кытай жана АКШ Бириккен Улуттар Уюмун реформалоого умтулары да айтылды.

Вашингтон тынчтык декларациясына азырынча комментарий бере элек жана анын текстин жарыялай элек.

АКШнын президенти Дональд Трамп, Кытайдын төрагасы Си Цзиньпин жана Орусиянын президенти Владимир Путин. «Килин» вилласы, Шэньчжэн, Кытай. 2026-жылдын 19-ноябры.
АКШнын президенти Дональд Трамп, Кытайдын төрагасы Си Цзиньпин жана Орусиянын президенти Владимир Путин. «Килин» вилласы, Шэньчжэн, Кытай. 2026-жылдын 19-ноябры.

«Тарых жаратып жатабыз»

«Биз чындап эле тарых жаратып жатабыз. Үчөөбүздүн сүйлөшө турган маселелерибиз көп. Дүйнөдөгү эң ири үч өлкөнүн жетекчилери катары биздин өзгөчө жоопкерчилигибиз бар. Өз элибизге да, бүт дүйнөгө да тиешелүү маселелер боюнча ачык, бири-бирибизди сыйлаган жана натыйжалуу диалог жүргүзүшүбүз керек», — деди Трамп жолугушууну ачып жатып.

Си Цзиньпин үч өлкө «дүйнөдөгү тынчтыкты жана туруктуулукту биргелешип сакташы» керектигин айтты.

Путин «аймактык жаңжалдарды, анын ичинде, албетте, Украинадагы жаңжалды жөнгө салууда орток кызыкчылыктар бар» деп билдирди.

Үч тараптуу жолугушууга чейин Трамп Путин жана Си Цзиньпин менен өз-өзүнчө сүйлөштү. Бул Трамп менен Путиндин 2025-жылдын августунда Аляскада өткөн сүйлөшүүдөн берки алгачкы бетме-бет жолугушуусу болду.

Аляскадагы сүйлөшүүдө Орусиянын Украинага каршы согушун токтотуу боюнча жылыш болгон эмес. Трамп жаңы сүйлөшүү жемиштүү өтөрүнө ишеним билдирип, Путин экөө көп жылдан бери тааныш экенин жана мамилеси жакшы болуп келгенин айтты.

«Менимче, бул жолугушуудан көп жакшы жыйынтык чыгышы мүмкүн. Жок дегенде, жакшы иштерге жол ачылат. Бирок жыйынтык чыгат деп ойлойм», — деди Трамп.

Бул сүйлөшүүлөрдүн чоо-жайы дароо айтылган жок.

«Бул тарыхта калчу жакшы сүрөттү тартып алуу үчүн уюштурулган жолугушуу эле. Чынында, мындай сүрөттөргө эң көп кызыккан тарап — орусиялыктар», — деди украиналык саясат талдоочу Игорь Рейтерович эки лидердин жолугушуусу тууралуу «Настоящее время» телеканалына.

Украина негизги маселелердин бири бойдон калууда

Украинанын бийлиги өзүнүн келечегине байланыштуу бардык сүйлөшүүлөргө өзү катышышы керектигин бир нече жолу билдирген.

18-ноябрда Украинанын Вашингтондогу убактылуу ишенимдүү өкүлү Денис Сеник "Эркин Европа/Азаттык" радиосуна Украинага тиешелүү маселелер анын катышуусунда чечилиши керектигин айтты.

Ал эми Европанын коопсуздугу боюнча маселелерди чечүүгө Европа өлкөлөрү катышууга тийиш экенин белгиледи.

Украинанын президенти Владимир Зеленский 19-ноябрда Берлинде АКШнын өкүлдөрү украиналык расмий адамдарга Трамптын Бээжинде Кытайдын жетекчилери менен өткөргөн сүйлөшүүлөрү тууралуу маалымат берерин кечки кайрылуусунда айтты.

Киев Кытайдагы саммитке катышкан өнөктөштөрүнөн да түздөн-түз маалымат алат деп күтүлүп жаткан.

Трамптын тынчтык сүйлөшүүлөрү боюнча өкүлдөрү, анын күйөө баласы Жаред Кушнер жана Стив Уиткофф Берлинде «Каалоочулар коалициясынын» жыйынына катышмакчы. Германия, Франция жана Улуу Британия жетектеген бул топ Вашингтондун ортомчулук аракеттерин колдоо үчүн түзүлгөн. Украинада ок атышууну токтотуу боюнча макулдашуу түзүлсө коалиция тынчтык орнотуу миссиясын да уюштурушу мүмкүн.

«Бул сапардагы негизги максаттарыбыз Украина жана Европа менен тыгыз координациябызды дагы бекемдөө, туруктуу тынчтыктын негизги шарттары боюнча бирдиктүү позицияга келүү жана көп тараптуу сүйлөшүүлөрдүн кийинки айлампасынын күн тартибин, ошондой эле анын сунушталган форматын биргелешип даярдоо», — деп жазды Кушнер 19-ноябрда X баракчасына.

Сенаторлор Трампты катаал позиция карманууга чакырышты

Трамп Путин жана Си Цзиньпин менен жолугар алдында АКШнын Демократиялык партиянын тогуз сенатору билдирүү таратты. Алар президентти АКШнын кызыкчылыгын коргоого жана Бээжин менен Москвадан улам күчөп жатат деген коркунучтарга каршы турууга чакырды.

Билдирүүнү Сенаттын Эл аралык мамилелер комитетиндеги демократтардын башкы өкүлү Жинн Шахин демилгелеген. Ага сенаторлор Крис Кунс, Тим Кейн, Жефф Меркли, Кори Букер, Брайан Шац, Крис Ван Холлен, Тэмми Дакуорт жана Жеки Розен кошулду.

«Сүрөткө түшүү же жеке беделди көтөрүү үчүн Американын коопсуздугун тобокелге салууга болбойт», — дешти сенаторлор. Алар Трампты Орусиянын агрессиясы үчүн Путинге олуттуу чара көрүүгө чакырып, жеңилдик берүү Украинанын, НАТОдогу өнөктөштөрдүн жана АКШнын улуттук коопсуздугуна доо кетириши мүмкүн экенин белгилешти.

XS
SM
MD
LG