Орусиянын президенти Владимир Путин жана Украинанын президенти Владимир Зеленский менен өз-өзүнчө өткөрүлгөн жолугушуулардан кийин негизги суроого жооп табыла элек. Москва согушта өз позициясын өзгөрттүбү?
"Азаттык" радиосуна 6-сентябрда маек берген АКШнын Украинадагы мурдагы үч элчиси азырынча бул суроого жооп жок деген пикирин билдиришти.
Өткөн дем алыш күндөрү Уиткофф менен Кушнер Киевге биринчи жолу чогуу барып, Зеленский менен жолугушту. Ага чейин алар Москвада Путин менен сүйлөшкөн. Уиткофф эки борбордогу сүйлөшүү конструктивдүү өткөнүн айтып, Вашингтон Москвадан "жаңы демилгелерди" укканын, Кушнер АКШ кеңири "тынчтык пакетинин" үстүндө иштеп жатканын айтты.
Зеленский америкалык өкүлдөр менен болгон сүйлөшүүлөрдү "абдан мазмундуу"деп баалап, Киев Украина, АКШ жана Орусия катышкан үч тараптуу сүйлөшүүгө даяр экенин билдирди. Киевдеги жолугушуулардын бир бөлүгүнө Британиянын, Франциянын жана Германиянын улуттук коопсуздук боюнча кеңешчилери да катышты.
Трамптын атайын өкүлдөрү Стив Уиткофф менен Жаред Кушнер Киевде Зеленский менен маалымат жыйынын өткөрүп жатат. 6-сентябрь, 2026-жыл
Дипломатиялык аракеттердин күчөшү маанилүү көрүнүш катары бааланууда. Бирок мурдагы элчилер муну реалдуу жылыш катары кабыл албоого чакырышат.
АКШнын Украинадагы мурдагы элчиси Уильям Тейлор Киевге сапарды жакшы жаңылык деп атап, бирок анда чечүүчү ролду Москва ойной турганын белгиледи.
"Дипломатиядагы негизги маселе Киевде эмес. Негизги маселе Вашингтондо да эмес. Негизги маселе Москвада", — деди ал.
Анын айтымында, Кремлден Путин өзүнүн эң катуу талаптарынан баш тартууга даяр экенин көрсөткөн эч кандай белги байкалган жок.
АКШнын Украинадагы дагы бир мурдагы элчиси Жон Хербст да ушундай эле пикирде. Ал азыркы аракеттерди акыркы айлардагы эң олуттуу дипломатиялык демилгелердин бири деп атады.
"Бул жерде чындап олуттуу бир нерсе барбы? Азырынча биз муну билбейби", — деди ал.
АКШнын Украинадагы мурдагы элчиси Жеффри Пайатт дагы Вашингтондун кайрадан активдеше башташын кубаттап, мурдагыдай эле Орусиянын чыңалууну азайтууга даярдыгы чыңалуу жаратып жатканын белгиледи.
Москвадагы "жаңы демилгелер"
Бул жолугушуулардан кийинки эң кызыктуу билдирүү Уиткоффтун Москвадан "жаңы демилгелерди" укканын айтканы болду. Бирок ал да, Кушнер да ал демилгелердин маңызын азырынча ачыктаган жок.
Тейлордун пикиринде, чыныгы өзгөрүүнүн белгиси аскердик чыңалуунун азайышы болушу керек.
Мисалы, Орусиянын азыркы согуш чеги боюнча ок атышууну токтотуп, алыскы аралыкка сокку урууну, энергетикалык объектилерге чабуулдарды токтотуу жана кеме ташуулар боюнча макулдашууга баруусу азыркы позициясынан кайтканын түшүндүрмөк.
Эгер мындай кадамдар болбосо, "жаңы демилге" деген сөз жөн гана мурдагы талаптардын жаңы формада сунушталышы болуп калышы мүмкүн.
Башкы көйгөй
Кушнер айткан "тынчтык пакети" эмнени камтышы мүмкүн деген суроо да ачык бойдон турат.
Мурдагы элчилердин баары эки негизги маселе бар экенин белгилешет: аймактык талаштар жана Украинанын коопсуздугу.
Орусия менен Украина бул маселеде эки башка позицияда. Москва аймактык жеңилдиктерди талап кылууда, Киев болсо оккупацияланган жерлерди Украинанын мыйзамдуу аймагы деп эсептейт.
Тейлор мүмкүн болгон варианттардын бири катары, Орусия Украинанын аймагынын болжол менен 19 пайызын көзөмөлдөп турганын факт катары таанууну, бирок бул көзөмөлдү мыйзамдуу же туруктуу деп тааныбоону сунуштады.
Мындай учурда аймактык талаш толук чечилбестен, убактылуу "тоңдурулуп" калмак.
Бирок Тейлордун айтымында, Путиндин мындай вариантка макул болууга даяр экенин көрсөткөн белгилер азырынча жок.
Зеленский да аймак маселеси боюнча акыркы чечим кабыл алуу эң жогорку саясий деңгээлди талап кыларын буга чейин билдирген.
Элдешүү үчүн ок атышпоо жетиштүүбү?
Тейлордун пикиринде, туруктуу тынчтыкка карай биринчи кадам кургакта, абада жана деңизде толук ок атышууну токтотуу болушу керек.
Хербст дагы азыркы согуш тилкеси боюнча ок атышууну токтотууну, Украина үчүн коопсуздук кепилдиктерин жана согуштан кийинки калыбына келтирүү программасын колдойт.
Эксперттердин пикиринде, коопсуздук маселеси аймактык талаштардан да маанилүүрөөк болушу мүмкүн.
Киев кандайдыр бир келишимден кийин Орусия кайрадан кол салбашы үчүн ишенимдүү кепилдиктерди талап кылууда.
Тейлордун айтымында, мындай механизмге Украина аймагына Европанын бир катар өлкөлөрүнүн аскерлерин жайгаштыруу, ал эми АКШ тарабынан абадан колдоо жана чалгын маалыматтарын берүү кириши мүмкүн.
Ошондой эле ал Украинанын келечекте Евробиримдикке жана НАТОго кошулушу анын узак мөөнөттүү коопсуздугунун маанилүү бөлүгү болушу мүмкүн экенин белгиледи.
Европа сүйлөшүүлөргө аралашты
Киевдеги жолугушууларга Британиянын, Франциянын жана Германиянын улуттук коопсуздук боюнча кеңешчилеринин катышуусу дем алыш күндөрүндөгү эң маанилүү окуялардын бири катары бааланууда.
Уиткоффтун айтымында, бул тынчтыкка жетүү үчүн кызматташтык канчалык маанилүү экенин көрсөттү.
Тейлор болсо Европанын ролу сөзсүз керек деп эсептейт. Анткени Украинага коопсуздук кепилдиктерин берүүдө негизги жүк дал ошол европалык өлкөлөргө түшүшү мүмкүн.
Акыркы чечим Москвада
Украина жаңы үч тараптуу сүйлөшүүлөргө даяр экенин билдирди. Зеленский Киев АКШ менен Орусия катышкан жолугушууну өткөрүү үчүн бардык аракетти көрөрүн айтты.
Бирок Путин мындай форматтагы сүйлөшүүгө макул болууга даяр экенин азырынча ачык билдире элек.
Тейлордун айтымында, азыр эң негизги нерсе - Москвадан так жооп угуу.
Ал эми мурдагы элчи Жеффри Пайатттын баамында, АКШнын жаңы дипломатиялык аракети кубаттоого татыктуу болгону менен, негизги маселе өзгөргөн жок. Путиндин чыңалууну азайтууга аракет көрөбү, жокпу, белгисиз.