Кыргызстан

Ал бул кылмыш ишиндеги негизги фигуранттар эркиндикте калып, алардын айтканын аткаргандар камакта олтурганын сындады.

Ал арада Ички иштер министрлиги аталган иштеги айыпталуучулардын жана күбөлөрдүн видеолору тарап кеткенине тиешеси жоктугун билдирди. Кантсе да, адистер муну укуктук мыйзам бузуу катары баалап, тиешелүү кызмат адамдарынын жоопкерчилиги каралышы керектигин эскертүүдө.

Соттогу кайым айтыш, Сыдыгалиевдин билдирүүсү

Башынан эле коомчулуктун көңүл чордонунда болуп келаткан “75чилердин каты” боюнча соттук иш ачык өтө баштаганы күн сайын жаңы талкууга жем таштоодо. Бул ирет Жогорку Кеңештин депутаты Нурбек Сыдыгалиевдин иш боюнча жалпыга маалымдоо каражаттарына айткан пикири талаш жаратты.

Жогорку Кеңештин депутаты Нурбек Сыдыгалиев эл өкүлү Элвира Сурабалдиева отурумда көрсөтмө берген учурда айыпталуучулардын басымына кабылганын айтып, Ташиев баштаган үч айыпталуучу да камалышы керек деген оюн билдирди.

“Мисалы, Камчыбек Ташиев менен Курманкул Зулушев сотко барып алып кандай мамиле кылып жатканын көрүп атасыңар. Алар айыпталуучулар да, туурабы? Камап туруп тергеп, соттон да кармап, процессти улантуу керек болчу. Анткени, мыйзам баарына бирдей болушу керек эле. Бизде андай болбой жатат. Мен ошону үчүн айтып жатам. Сотто отуруп алып биздин депутатыбызды эмне кылып жатышат? Соттолуучу Сурабалдиева, тигилер күбө катары келгендей жүрүшөт. Басым жасап жатышат, мындай болбош керек”.

Депутат Элвира Сурабалдиева 15-июндагы соттук отурумга күбө катары чакырылып, көрсөтмө берген.

Процесс учурунда ал Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин мурдагы төрагасы, айыпталуучу Камчыбек Ташиев менен кайым айтыша кеткен.

Жарандык активист Мукай Керимбаев депутаттын билдирүүсү боюнча мындай ойдо:

“Нурбек Сыдыгалиевдин пикирин жалпыга маалымдоо каражаттарынан окудук. Бирок укуктук мамлекетте бирөөнү “камалышы керек” деп айтуу туура эмес. Конституциябыз, президентибиз бар, бардыгы мыйзам чегинде болууга тийиш. Акыркы чекитти сот коёт. Президентибиз Садыр Жапаров да ошентип айтып келген, Камчыбек Ташиев да “сот калыс карай турганына ишенем” деп келет. Ушундай шартта бир депутат ортодон чыга калып эле, “бул камалышы керек, тиги камалышы керек” дегенине түшүнбөй жатабыз. Депутаттардын ыйгарым укуктары бар, округдары бар, мыйзам жазышы керек, ошол иштери менен алектенсе жакшы болмок. Жеке мен соңку соттук отурумга катыштым, ал жерде депутат Сурабалдиевага эч кандай басым болгон жок. Албетте, сөз талаш, кайым айтышуу, эмоциялар болду, бирок аны басым деп атоо туура эмес. Жараянда укук коргоо органдары карап турду, сот өзү көз салып жатат, алар күбөгө басым кылууга эч качан жол бербейт”.

“75чилердин каты” боюнча жалпы сегиз айыпталуучу бар. Алардын ичинен атайын кызматтын мурдагы төрагасы Камчыбек Ташиевге, Жогорку Кеңештин экс-спикери Нурланбек Тургунбек уулуна жана парламенттин мурдагы депутаты Курманкул Зулушевге Кылмыш-жаза кодексинин “Кызмат абалын кыянаттык менен пайдалануу” жана “Бийликти күч менен басып алуу” беренелери менен кине коюлган. Мурдагы үч аткаминер эч жакка чыкпоо тилкаты менен эркиндикте.

Коомдук ишмер Бекболот Талгарбековго, мурдагы элчи Эмилбек Узакбаевге, экс-депутат Курманбек Дыйканбаевге, мурдагы вице-премьер, экс-депутат Аалы Карашевге жана ички иштер министринин мурдагы орун басары Курсан Асановго “Кызмат абалын кыянаттык менен пайдалануу” беренеси менен айып тагылган. Учурда алар камакта жатат. Айыпталуучулар коюлган айыпка макул эместигин билдирип келет.

Ачыкка чыгып кеткен тасма баяны

Ал арада аталган иштеги айыпталуучулардын жана күбөлөрдүн видеолору тарап кеткенине байланыштуу талкуу күчүндө. 15-июнда Фейсбукта жарыяланган 11 мүнөттүк тасмада айыпталуучу Камчыбек Ташиев баш болгон бир нече адамдын жана Ташиевдин тарапташы делген Нургазы Анаркуловдун тергөөчүгө берген көрсөтмөлөрү кескиленип, бир беткей талданганын көрүүгө болот.

Ички иштер министрлиги бул боюнча расмий комментарий берип, видеонун тарап кеткенине тиешеси жоктугун билдирди.

Ички иштер министрлигинин басма сөз кызматынын жетекчиси Султан Макилов “Азаттыкка” буларды айтты:

“Биз буга чейин кылмыш ишин тергеп жатканыбызда купуялуулукту сактап, жашыруун гриф менен тергегенбиз. Ошол себептен бардык журналисттер маалымат сураганда маалымат берген эмеспиз. “Комментарий жок, комментарий жок” деп келгенбиз, билесиңер да?! Анан кылмыш иши сотко да купуялуулугу менен кеткен, сотто жабык каралып жаткан. Айыпкерлер “ачык каралсын” деп талап кылышкан соң, ачык карала баштады. Ошол себептен баары ачык болуп жатат. Бул видеолор кайдан чыгып кеткенин мен билбейм. Себеби, биз аларды буга чейин да берген эмеспиз. Кылмыш иши азыр бизде жок, иш сотто каралууда. Тергөөчү сурак учурунда фото-видео колдонуп көрсөтмө алса болот. Бирок ал кандайча сыртка чыгып кеткенинен биздин кабарыбыз жок”.

Кыргызстанда кайсы бир иш боюнча айыпталуучулардын же күбөлөрдүн жашыруун тартылган аудио-видео жазмалары тарап кеткен учурлары буга чейин да болуп келген. Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет жана Ички иштер министрлиги сыяктуу тергөө функциясы бар органдар адатта бул жагдайга эч кандай түшүндүрмө бербей өткөрүп жиберишчү же тиешеси жоктугун айтып чектелчү.

Embed бөлүшүү

"Ташиевдин сурагы" делген видео тарады

автор Азаттык Үналгысы | Кыргызстан: видео, фото, кабарлар

Embed бөлүшүү

The code has been copied to your clipboard.

---

width px height px

---

The URL has been copied to your clipboard

No media source currently available

0:00 0:05:54 0:00

Түз линк

• 240p | 13,7MB
• 360p | 22,1MB
• 480p | 37,3MB
• 720p | 65,1MB
• 1080p | 119,2MB

Бул ирет сурактын видеолору жапырт чыгып кеткенине укук коргоочулар кабатыр. Адистер муну мыйзам бузуу катары баалап, тиешелүү кызмат адамдарын жоопкерчиликке тартууну талап кылууда.

“Кылым шамы” укук коргоо уюмунун жетекчиси Гүлшайыр Абдирасулованын позициясы мындай:

“Тергөөчүлөрдүн иш бөлмөсүндө сурак маалында видео тартуучу камералар болот. Ал камералар адам укуктарына каршы келбейт жана атайын стандарттарга ылайык коюлган. Бул тергөөчүнүн да, сурак берүүчүнүн да коопсуздугу үчүн маанилүү. Себеби, кармалган адамдар ар кандай болот да, сурак учурунда ардемелер болуп кетиши ыктымал. Бирок ал камералар жана алар тарткан видеолор Ички иштер министрлигинин ичиндеги атайын бөлүмүнө гана жеткиликтүү болушу керек. Ал жашыруун, купуя болушу керек. Мен кечээ соцтармактардан, кийин жалпыга маалымдоо каражаттарынан көрүп алып, аябай таң калдым. Бул кантип алардын колуна түшүп калды? Тергөөчүнүн иш бөлмөсүндө болгон нерселер, адамдын көрсөтмөсү, жүзү, аты-жөнү соцтармактарга тарап кеткенин одоно мыйзам бузуу деп эсептейм. Бул азыркы аткаминерлерге эле тиешелүү эмес, ар бир адамга тиешеси бар маселе. Кокус эртең зордук-зомбулукка тиешеси бар адамдардын видеолору чыгып кетсе кандай болот? Жашы жете элек балдардын, аксакалдын, кыз-келиндердин көрсөтмөлөрү чыгып кетпейт деп ким кепилдик берет? Башка жарандарда кандай укук болсо, саясатчыларда деле ошондой эле укук бар. Айтор, мында бир нече суроолор бар. Бул видео эмне үчүн тарап кетти? Мындан ары дагы башка видеолор тарап кетпейби? Азыркы окуя боюнча териштирүү жүрүп, жооптуу адамдарга жоопко тартылабы? ИИМ “биз билбейбиз” дейт. Кантип билбейт? Анда министрлик мындан ары “суракка келсеңер биз анын сыртка чыгып кетпешине кепилдик бербейбиз” деп ачык айтсын. Жарандар суракта ошону эске алып, он жолу ойлонуп көрсөтмө берет”.

Быйыл 9-февралда саясатчылардан жана коомдук ишмерлерден турган 75 адам президентке жана парламенттин ошол кездеги төрагасына кайрылуу жолдоп, жакынкы убакта президенттик шайлоо өткөрүүгө чакырган. Мунун артынан Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин төрагасы Камчыбек Ташиев кызматтан алынып, парламент төрагасы Нурлан Тургунбек уулу, комитет төрагасы Курманкул Зулушев жана башка депутаттар мандатын тапшырган.

Ички иштер министрлиги аталган үч саясатчыга жана катка кол койгон адамдарга кылмыш ишин козгоп, тергөөдөн кийин ишти Бишкектин Биринчи май райондук сотуна өткөрүп берген. Алгач иш жабык каралып келсе, айыпталуучулардын өтүнүчү менен соттук кароо 15-июндан тартып ачык карала баштады.

Саясат талдоочу Мүсүркул Кабылбеков соттук отурумдун жүрүшүнө мындайча баа берди:

“Адатта көп жылдан берки саясий атаандаштарга каршы козголгон иштерде же саясий куугунтуктоону көздөгөн соттук иштерде далил базасы өтө аз болуп, толук иштелчү эмес. Азыр “75чилердин” иши туу чокусуна чыгып баратат. Бир жагынан алганда, бийлик адегенде “жараян жабык өтөт” деп жарыялады, кийин капыстан эле аны ачык кароого уруксат берип койду. Айтор, мында бийликтин аракеттеринин логикасын аңдоо кыйыныраак болуп турат. Ачык кароодо болсо Камчыбек Ташиев айткандай, бийликте каттын өзүнөн башка так далил жок экени көрүнүп калды. Ушунун өзү бийликтин аракеттерине көлөкө түшүрүп койду. Башка жагынан алганда, Ташиевдин соттогу жүрүм-турумунан биз алар өздөрүн кырдаалдын кожоюну катары сезип жатканын көрө алдык. Башкы үч айыпталуучу өздөрүн эркин жана ишенимдүү алып барууда. Мына ушул жагынан бийлик маалыматтык мейкиндикте утулууда десек болот”.

"75чилердин каты” боюнча соттук иш аптанын биринчи жана төртүнчү күндөрү өтүүдө. Отурум канчага созулары азырынча белгисиз.

Учурда өлкөдөгү эң ири Токтогул суу сактагычынын кубаттуулугу 1200 мегаватт. Өкмөт күн энергиясы менен өлкөдөгү электр энергиясына болгон дефицитти жабууга мүмкүнчүлүк түзүлөрүн билдирсе, адистер алдыңкы жылдары керектөө жана тартыштык дагы өсөрүн эскертүүдө. Күн панелдеринин коопсуздугу да суроо жаратууда.

Ири күн станциясынын мүмкүнчүлүгү

Ысык-Көл облусунун Кызыл-Өрүк айылында 14-июнда өткөн 175 мегаватт-пик (МВтп) болгон “ROX Ысык-Көл” күн электр станциясынын биринчи фазасын ишке киргизүү аземине президент Садыр Жапаров өзү катышты.

Мамлекет башчысы андагы сөзүндө бул долбоорду Кыргызстан менен Вьетнамдын ортосундагы достук мамиленин, өз ара ишенимдин жана ийгиликтүү инвестициялык кызматташтыктын айкын мисалы деп атады.

Жапаров "ROX Group" компаниясынын кайра жаралуучу энергетика тармагындагы долбоорлорду ишке ашыруудагы олуттуу эл аралык тажрыйбасын белгилеп, компаниянын атамекендик адистердин квалификациясын жогорулатууга жана өлкөнүн кадрдык потенциалын өнүктүрүүгө кошкон салымын баалады.

“Жалпы кубаттуулугу 1900 МВт болгон бул күн электр станциясын куруунун бардык этаптарын ишке ашырууга болжол менен 1,5 млрд АКШ доллары өлчөмүндө инвестиция тартуу каралган. Ал эми бүгүн биринчи этабы ишке киргизилип жаткан максималдуу кубаттуулугу 175 МВт күн электр станциясынын инвестициялык көлөмү 131 млн АКШ долларын түзөт. Бүгүнкү күнгө карата анын 80 млн доллардан ашуун каражаты өздөштүрүлдү. Биринчи этаптагы долбоордун курулушуна 250дөн ашуун кыргыз жараны тартылды. Станция пайдаланууга толук берилгенден кийин болжол менен 150 туруктуу жумуш орду түзүлүп, алардын негизги бөлүгүн жергиликтүү адистер түзөт”, – деди президент.

Садыр Жапаров бул долбоордун ишке киргизилишин дагы бир жетишкендик деп атады.

“Бүгүнкү күндө станция өлкөнүн бирдиктүү энергетикалык тутумуна ийгиликтүү кошулуп, Кыргыз Республикасынын электр тармагына 28,7 миллион кВт/саат электр энергиясын берди. Өндүрүлгөн электр энергиясы Чолпон-Ата жана Балыкчы шаарларын камсыз кылууда. Ал эми биринчи этап толук кубаттуулукта иштеген шартта жыл сайын болжол менен 295 миллион кВт/саат электр кубатын өндүрөрү күтүлүүдө. Бул долбоордун эң чоң өзгөчөлүгү – өндүрүлгөн электр энергияны белгиленген кубаттуулукта сактоо менен аны ар кандай учурларда өлкөнүн бирдиктүү энергетикалык тутумуна бере алгандыгында. Демек, Кыргызстан үчүн бул күн электр станциясы өзгөчө мааниге ээ. Ал биздин энергетика тармагын модернизациялоого, энергия булактарын диверсификациялоого жана гидроэнергетикадан болгон көз карандылыкты азайтууга көмөк көрсөтөт. Айрыкча суу азайып бараткан маалда күн энергетикасынын өнүгүшү энергетикалык туруктуулукту камсыздоонун маанилүү фактору болуп калары турган иш”.

Энергетика министрлиги “ROX Ысык-Көл” күн электр станциясы жөнүндөгү билдирүүсүндө аны "Кыргызстандын энергетикасындагы тарыхый бурулуш" деп баалады.

Мекемеден билдиришкендей, долбоор үчүн жалпы 2187,9 гектар жер аянты бөлүнүп берилген. Анын кийинки этаптарынын алкагында 2027-жылы кошумча 450 МВт, ал эми 2028-жылы дагы 1300 МВт кубаттуулукту ишке киргизүү пландалууда.

Биринчи этаптагы 175 МВтты кошкондо жалпы кубаттуулук ошондо 1900 МВт болот. Бул деген жылдык 3,3 млрд кВт/саат электр энергиясын өндүрүү дегенди түшүндүрөт.

Энергетика министри Алтынбек Рысбеков журналисттерге курган маегинде буларга токтолду:

“Долбоор этап-этабы менен ишке ашырылууда. Күн нурунан электр энергиясын иштеп чыгуучу панелдер курулду. Андан сырткары 110 кВ көмөкчордон жана электр берүү инфратүзүмү пайдаланууга берилди. Азыркы учурда бул кубаттуулук менен Ысык-Көл облусунун керектөөсүнүн 30% жабууга мүмкүнчүлүгү бар”, – деди ал.

Керектөөнү жабуу далалаты жана экологиялык коопсуздук

Кыргызстанда калктын саны көбөйүп, экономика өсүп, курулуш жана башка тармактар жанданганы электр энергиясын керектөө жылдан жылга өсүп келатат. Бирок электр энергиясын өндүрүү ошого жараша секирик жасаган жок.

Маселен, мурдагы жылдары Кыргызстандын жылдык керектөөсү 15-18 миллиард кВт/саат көлөмдү түзүп келди. Ошол эле маалда өлкөдөгү станциялар 12-14 миллиард кВт/саат электр энергиясын өндүрүп турду. Жетпеген ток башка өлкөлөрдөн сатылып алынып жатты.

Баштапкы эсепте 2025-жылы керектөө 18 миллиард кВт/саатты түзөт деп мерчемделсе, иш жүзүндө керектөө 19,3 млрд кВт/саатка жетти. Өлкөдөгү гидроэлектр станциялар жана жылуулук электр борборлору 14,3 миллиард кВт/саат өндүрөт деп күтүлгөнү менен жыйынтыгында өндүрүш 15,4 миллиард кВт/саат болду. 3,8 миллиард тартыштык кайра эле башка өлкөлөрдөн импорттолду.

Садыр Жапаровдун бийлиги Кыргызстанда электр станцияларын көбөйтүп, алгач керектөөнү жаап, кийин экспортко чыгууга умтулуп келет. Бул үчүн ири жана чакан гидроэлектр станциялардан сырткары күн жана шамал станцияларын курууга басым жасоодо. “ROX Ысык-Көл” ошонун бири.

Энергетика боюнча эксперт Расул Умбеталиев “Азаттыкка” курган маегинде буларга токтолду:

“Акыркы үч-төрт жылда бизде энергетикалык кризис тереңдеп кетти. Соңку жылдары дефицит 3,5-4 млрд кВт/саатка жетип, аны импорт менен жаап жатабыз. Жылдан жылга суу азайып, мөңгүлөр кыскарып, биздин гидроэнергетикага таасир берип жатат. Токтогул суу сактагычында суу азайып жатканын көрүүдөбүз. Ушундай шартта күн электр станциясын салып, электр энергиясын өндүрүү туура эле саясат. Альтернативдүү энергия бизге кошумча генерация берип, сууну үнөмдөөгө көмөк болот. Керек болсо бул боюнча атайын программа иштеп чыгып, кабыл алуу кажет. Былтыр дагы Ысык-Көлдүн Тору-Айгыр айылындагы кубаттуулугу 100 мегаватт болгон күн электр станциясы курулуп башталган. Эми болсо Кызыл-Өрүктө 175 мегаватт болгон станция башталып, ал 1900 мегаваттка чейин жетери айтылды. Бирок канчалык масштабдуу деп айтылбасын, бир эле күн электр станциясы биздеги дефицитти жаба албайт. Анткени булар 3,3 млрд кВт/сааттык жылдык өндүрүшкө алдыңкы үч-төрт жылда гана барып чыгабыз деп жатышат. Менин эсебимде, көлөм мындан азыраак болот. Себеби күн электр станциясы жалаң күндүз – 10-12 саат гана иштейт. А бизде алдыңкы жылдары жылдык дефицит 5-6 млрд кВт/саатка жетип калат. Маалым болгондой, биздин керектөөчүлөр таңга маал жана кечке маал өтө көп электрди керектейт. Албетте, коопсуздугу эске алынса Ысык-Көлгө, күн көп ысыган Баткенге, Ошко, Жалал-Абадга жана башка облустарга да күн панелдерин кура берсе болот. Бирок канчалык масштабдуу болбосун, бир гана күн станциясынын көзүн карап олтура берген болбойт. Биз суу электр станцияларын көбөйтүп, ири ГЭСтерди курууга басым жасаганыбыз туура. Суу азайды, бирок биринин артынан бирин куруп, ГЭСтер каскадын салсак, бир эле сууну беш-он жолу колдоно алабыз. Ошол эле Жогорку Нарын ГЭСтер каскадын, Көкөмерен ГЭСтер каскадын, Камбар-Ата ГЭСтер каскадын, тездетип, башка да орто жана чакан станцияларды салышыбыз керек. Биз күн жана шамал электр станциялары сала беришибиз керек, гидроэлектр станцияларынын балансын сактоо зарыл”.

Кыргызстанда ушул тапта жети ири гидроэлектрстанциясы бар. Алар: “Токтогул” (1200 мегаватт), “Күрп-Сай” (800 мегаватт), “Таш-Көмүр” (450 мегаватт), “Шамалды-Сай” (240 мегаватт), “Үч-Коргон” (180 мегаватт), “Камбар-Ата-2” (120 мегаватт) жана “Ат-Башы” (40 мегаватт) ГЭСтери.

Мындан сырткары эки ири жылуулук электр борбору Бишкек ЖЭБи (812 мегаватт) жана Ош ЖЭБи (40 мегаватт) иштейт. Демек, жалпы кубаттуулук 3892 мегаватт, же 3,8 ГВт болуп келген.

Кыргыз өкмөтү мурдараак 2026-жылдын соңуна чейин Кыргызстанда 4 ГВт 700 МВт ашуун кубаттуулуктагы 48 гидроэлектр станциясы жана күн менен шамалдан энергия алуучу 5 ГВт 700 МВт кубаттуулуктагы 15 станция куруу планын жарыялаган.

2024-жылы жана 2025-жылы бир нече жаңы ГЭСтер салынып, бар ГЭСтерге кошумча кубаттуулук кошулду.

Садыр Жапаров Фейсбуктагы постунда 2026-жылы 25, 2027-жылы дагы 14, 2028-2030-жылдары кеминде 5 жаңы чакан ГЭС куруларын билдирген. Бирок баары бир коюлган планды ишке ашыруу кечеңдөөдө жана Кыргызстан кеп болгон кубаттуулукка 2030-жылдары барып чыгышы мүмкүн.

Башка маселе, шамал жана күн электр станцияларынын экологиялык коопсуздугу. Эксперт Расул Умбеталиев кайрадан кепке кошулду:

“Кандай гана станция болбосун, ал суу, күн, шамал станциясыбы, биринчиден анын техникалык-экономикалык негиздемеси, экинчиден долбоору болушу керек. Анда экономикалык, социалдык, экологиялык жагынан пайда-зыяны изилдөө жүргүзүлүшү абзел. Өзүңөр билесиңер, жылдан жылга күн жылып, Ысык-Көлдө суунун деңгээли азая баштады. Акыркы 30-40 жылда кеминде 14 метрге суу түшүп кеткенин атайын изилдөөлөрдө маалымдалган. Анан күн панелдери көлдүн айланасында өтө чоң аянтка коюлуп жатса ал суунун бууга айлануу процессин тездетпейби деген да суроолор турат. Изилдөөлөрдө, долбоордо ошолор каралып, ачык жарыяланса болмок. Коомчулук, анын ичинде эксперттер таанышып, кабатырланууга жооп алмакпыз”.

Кыргызстан Камбар-Ата-1 ГЭСинин курулушун утурлаган инфратүзүмдү салуу иштерин өз алдынча 2022-жылы баштаган. 2023-жылдын башында Камбар-Ата-1ди Борбор Азиядагы үч өлкө – Кыргызстан, Казакстан жана Өзбекстан биргелешип куруу чечими кабыл алынган. Ага ылайык, үч мамлекет биргелешкен ишкана түзөт, ал Камбар-Ата-1 ГЭСин башкарат жана анын 34% Кыргызстанга, Казакстан менен Өзбекстанга 33% бөлүнөт деп чечилген. ГЭСти курууга эң аз дегенде 2-3 млрд доллар, болбосо 4-5 млрд доллар да кетиши мүмкүн.

Баштапкы маалыматтарда Камбар-Ата-1 ГЭСинин биринчи агрегаты 2028-жылы ишке берилет деп пландалган. Станция толук курулуп бүтсө 1860 МВт кубаттуулукта болуп, жылына 5,6 млрд кВт/саат электр энергиясын өндүрөт. Бул Кыргызстандагы ушул таптагы эң ири Токтогул ГЭСинен чоң дегенди түшүндүрөт.

Жогоруда көргөнүбүздөй, “ROX Ысык-Көл” күн электр станциясы бул экөөнөн тең кубаттуу болору жарыяланды. Бирок аны убакыт көрсөтөт.