7-майда АКШнын куралдуу күчтөрүнүн башкы башкармалыгы америкалык аскерлер "коркунучтарды жоюп", Ормуз кысыгында бараткан америкалык кемелерге каршы багытталган ирандык күчтөр учкучсуз учактарды, ракеталарды жана чакан кайыктарды жок кылганын билдирди.
"7-майда АКШнын куралдуу күчтөрүнө таандык аскердик кемелери Ормуз кысыгы аркылуу Оман булуңуна өтүп жатканда америкалык аскерлер Ирандын чабуулдарына өзүн коргоо максатында жооп кайтарды", - деп жазды Башкы башкармалык Х социалдык түйүнүнө.
Билдирүүдө кысыктан өтүп бараткан АКШнын куралдуу күчтөрүнө таандык USS Truxtun, Rafael Peralta жана Mason кемелерине ирандык күчтөр "көптөгөн ракета, учкучсуз учак жана чакан кайыктарды" кое бергени, бирок бир дагы америкалык техникага зыян келбегени айтылат.
АКШнын Куралдуу күчтөрүнүн башкы башкармалыгы билдиргендей, алар "АКШ күчтөрүнө каршы чабуул жасаган Ирандын аскердик объектилерин - ракеталык жана дрон учуруучу жайларды, башкаруу жана көзөмөл борборлорун, ошондой эле чалгындоо жана байкоо түйүндөрүн бутага алып, кирип келе жаткан коркунучтарды жок кылышкан".
АКШ президенти Дональд Трамп кийинчерээк ABC News телеканалына курган маегинде Иранга жооп иретинде урулган соккуларды "олуттуу эмес" деп мүнөздөп, 7-апрелде жарыяланган ок атышууну токтотуу режими дагы эле "күчүндө" экенин жана сүйлөшүүлөр уланып жатканын айтты.
Социалдык тармактагы билдирүүсүндө Трамп АКШнын кемелерине "эч кандай зыян келтирилбегенин", бирок "көптөгөн чакан кайыктарга олуттуу зыян келтирилгенин" жазды.
Ал Иранды "акылсыз адамдар башкарат" деп, эгер аларга өзөктүк куралды колдонууга мүмкүнчүлүк берилсе, "аны колдонушары шексиз" деп айтты. Трамп "эгер келишимге тез арада кол коюлбаса, биз аларга мындан да катуу жана агрессивдүү сокку урабыз", - деп билдирди.
Бир күн мурда АКШнын Коргоо министрлиги куралдуу күчтөрү АКШнын портторго койгон блокадасын бузууга аракет кылган Ирандын желеги алдындагы кемеге сокку урганын билдирген. Тегеран бул чабуулдарды ок атышууну токтотуу келишимин бузуу катары баалаган.
Ирандын жарым-жартылай расмий Fars News Agency агенттиги билдиргендей, Ормуз кысыгындагы Кешм аралындагы порттун айрым бөлүктөрүнө белгисиз күчтөр чабуул коюшкан.
"Иран куралдуу күчтөрү менен душмандын ортосундагы атышуулар учурунда Бахман портунун коммерциялык бөлүктөрү жабыркады", - деп билдирген агенттик.
Жээкте жашаган тургундар да социалдык тармактарда жардыруулардын үнүн укканын билдиришкен. Кешм аралындагы күбөлөр деңиздин үстүнөн жаркылдаган учкундарды көрүшкөнүн жана жарылуулардын үнүн укканын айтышкан.
Fars News Agency агенттиги "душман" менен атышуу болгонун, анын натыйжасында Кешмдеги пирстердин бири жабыркаганын билдирди.
Tasnim News Agency да Бендер-Аббас порт шаарында бир нече жардыруунун үнү угулганын кабарлады.
Маалыматтарды көз карандысыз булактар аркылуу ырастоого мүмкүн болгон жок. Бирок бул окуялар АКШ президенти Дональд Трамп Иран бийлиги АКШ сунуштаган тынчтык келишимин кабыл албаса, кайрадан сокку уруларын эскерткен учурга туш келди.
Тегеран болсо АКШнын сунушун карап жатканын жана жоопту пакистандык ортомчулар аркылуу берерин билдирди.
Ирандын мамлекеттик IRNA маалымат агенттиги билдиргендей, Тегеран Пакистандын ортомчуларына АКШ менен сүйлөшүү боюнча жаңы сунуш берди.
Сунуш 30-апрель күнү кечинде берилгени кабарланууда жана анын мазмуну белгисиз.
The Guardian басылмасынын маалыматы боюнча, план согуштук аракеттерди токтотууга жана Ормуз кысыгын кайра ачууга багытталган деп болжолдонууда.
Ал эми Ирандын өзөктүк программасы боюнча деталдуу сүйлөшүүлөр кийинки этапка жылдырылат.
Ирандын Тышкы иштер министрлигинин басма сөз катчысы Эсмаил Багаи маегинде “согушту токтотуу жана узак мөөнөттүү тынчтык” Тегерандын АКШ менен болгон ар кандай сүйлөшүүлөрүндөгү башкы артыкчылыгы бойдон каларын айтты.
CBS телеканалынын маалыматына караганда, ортомчулар сунушту АКШга берди. Пакистандын дипломаттары жаңы сунуш тынчтык келишимине жетүүгө көмөк болорун билдиришти.
Ак үй жаңы сунуш боюнча комментарий берүүдөн баш тартты.
Кийинчерээк, 1-майда АКШнын президенти Дональд Трамп Ирандын жаңы сунушуна канааттанбай турганын айтты.
Буга чейин ал эгер Тегеран сүйлөшүүнү кааласа “байланышка чыкса болорун”, бирок адегенде өзөктүк курал жасоо пландарынан баш тартууга тийиш экенин белгилеген.
АКШнын президенти Дональд Трамп согушту токтотуу боюнча Тегерандын соңку сунушуна наарызылыгын билдирди. «Азаттык» менен маектешкен жогорку расмий өкүлдүн айтымында, мындай реакцияны планда Ирандын өзөктүк программасы тууралуу сөз болбогону жаратты. Америкалык администрация жаңжалды дипломатиялык жол менен чечүү үчүн уранды байытууну катуу көзөмөлдөө жана чектөө маселесин камтышы керек деген позицияны карманат.
27-апрелде Ак үйдүн басма сөз катчысы Кэролайн Левитт Трамп коопсуздук боюнча кеңешчилери менен Ирандын жаңы сунушун талкуулаганын ырастаган. Ушу тапта ок атышууну убактылуу токтотуу режими иштеп жатат.
Тегеран жаңы план тууралуу маалыматты бышыктай элек. Axios басылмасы өз булактарына таянып жазгандай, Ислам жумурияты АКШ Ормуз кысыгынын блокадасын алууга тийиш жана өзөктүк программа боюнча сүйлөшүүлөр кийинки мөөнөткө жылсын деген шарт койгон.
Ал арада АКШнын мамлекеттик катчысы Марко Рубио дүйшөмбүдө Fox News телеканалына берген интервьюда азыркы жаңжалды жөнгө салууда өзөктүк маселе борбордук орунду ээлерин билдирди. Мамлекеттик департаменттин жетекчиси Ирандын башында радикалдуу лидерлердин турганы өзү эле кооптонуу жаратарын, бирок Тегерандын өз таасирин өлкөнүн сыртында жайылтуу аракети ого бетер каматама кыларын белгиледи.
Ирандын бийлиги атомдук куралдын үстүнөн иштеп жатканын четке кагууда. Ошол эле маалда уранды жарандык максаттар үчүн зарыл болгон деңгээлден жогору байытпоо талабына көнбөй жатат.
Германиянын канцлери Фридрих Мерц 27-апрелде АКШ Иран менен болгон согушта так стратегияга ээ эмес экенин айтып, жаңжал жакын арада бүтпөшү мүмкүн экенин эскертти.
«Ирандыктар күтүлгөндөн күчтүүрөөк болуп чыкты, ал эми америкалыктардын ишенимдүү стратегиясы көрүнбөйт», — деди Мерц Марсберг шаарындагы мектепте жасаган билдирүүсүндө.
Ал мындай жаңжалдардын негизги көйгөйүн да белгиледи. Мерцтин айтуусуна караганда, «мындай жаңжалдардан кантип чыгууну да билиш керек». Ал Ооганстандагы жана Ирактагы согуштарды мисал келтирди.
«АКШ бул жаңжалга так стратегиясыз кирди. Учурда абдан татаал кырдаал түзүлдү жана бул бизге чоң чыгым алып келүүдө. Бул жаңжал биздин экономикалык көрсөткүчтөргө түз таасирин тийгизип жатат», — деди Фридрих Мерц,
Ал Германиянын Ормуз кысыгын кайра ачууга жардам берүү үчүн миналарды тазалоочу кемелерди жөнөтүү сунушу күчүндө экенин айтты. Бирок ал бул согуш аяктаганда гана ишке ашарын белгиледи.
Январь айында Иранда жалпы өлкө боюнча өткөн нааразылык акциялары күч менен басылган соң, Мерц Ислам республикасынын бийликти сактап калуу үчүн зомбулук колдонушу режимдин аяктап баратканынын белгиси экенин айткан. Ал мындай билдирүү жасаган алгачкы жогорку деңгээлдеги эл аралык саясатчылардын бири болгон.
Ормуз кысыгы жабылгандан кийин ал Евробиримдик санкцияларды жеңилдетүүгө даяр экенин да билдирген.
Ал арада 27-апрелде Еврокомиссиянын төрайымы Урсула фон дер Ляйен санкцияларды алып салуу Иран «негизги өзгөрүүлөргө» барган шартта гана мүмкүн болорун айтып, азырынча аларды жеңилдетүүгө «эрте» экенин белгиледи.
Шерине