АКШ Куралдуу күчтөрүнүн Жакынкы Чыгыштагы операцияларын жетектеген борбордук командачылыгы 28-февралда АКШ менен Израилдин операциясы башталган учурда Оман булуңунда болгон Ирандын 11 аскер кемеси жок кылынганын кабарлады.
"Эки күн мурун Оман булуңунда Ирандын 11 кемеси бар болчу, азыр бирөө да жок", - деп жазылган мекеменин билдирүүсүндө.
Анда Ирандын режими "ондогон жылдар бою Оман булуңундагы эл аралык кемелерге чабуул коюп келген. Бул учур өттү" деп белгиленген ал. Билдирүүгө ирандык кемелердин бирине сокку урулган ыктымалдыгы тартылган тасма тиркелген.
Мекеме мурдараак Тегерандын Ирандын аскерлери америкалык кемени жок кылганы тууралуу маалыматын төгүндөгөн.
Naval News басылмасы буга чейин америкалык аскерлердин Оман булуңундагы Чах-Бахар пирсинде ирандык Jamaran классындагы корвети чөктүрүлгөнү тууралуу маалыматын тастыктаган.
АКШ президенти Дональд Трамп мурдараак ирандык он чакты кеме "деңиз тереңинде жатканын" билдирген. Ал Ирандын флотуна сокку уланарын белгилеген. Ирандык аскер-деңиз флотту жок кылуу АКШ операциясынын Ирандын ракета мүмкүнчүлүгүн басып, өзөктүк программасын үзгүлтүккө учуратуу максаттарынын бири катары аталган.
Иран бийлиги өлкөнүн аскер-деңиз күчтөрүнө келтирилген зыян тууралуу расмий маалымат берген жок.
Израилдин аскерлери Ирандын мамлекеттик радио жана телекөрсөтүү мекемесинин башкы кеңсесине "сокку уруп, талкалаганын" айтып, аны "террористтик режимдин байланыш борбору" деп мүнөздөштү.
"Ирандын телерадиоберүү башкармалыгы көп жылдар бою Израил мамлекетин жок кылууга жана ядролук куралды колдонууга чакырып келген", - деп айтылды Израил армиясынын 2-мартта жарыяланган билдирүүсүндө.
"Бул борборду Иран режиминин күчтөрү жарандык ишмердүүлүк деген шылтоо менен өзүнүн аскердик аракеттерин ишке ашырууда колдонулган", - деп белгиленди маалыматта.
Көп өтпөй Израилдин коргонуу күчтөрү өлкөгө Ирандын жаңы чабуулдары башталганын билдиришти.
2-мартта Сауд Арабиясынын Энергетика министрлиги Рас-Танурадагы ири мунай иштетүүчү заводго жасалган чабуулдан кийин ишкананын иши жарым-жартылай токтотулганын билдирди.
Перс булуңунун боюнда, Сауд Арабиясынын чыгыш жээгинде жайгашкан Рас-Танура комплекси Жакынкы Чыгыштагы эң ири заводдордун бири болуп саналат жана өлкөнүн энергетика тармагында негизги ролду ойнойт.
Ал бир суткада 550 миң баррел мунай иштетет.
Буга чейин AFP агенттиги өз булагына таянып, Рас-Танурага жасалган чабуулдан соң заводдо өрт чыкканын кабарлаган.
Сауд Арабиясынын Коргоо министрлигинин өкүлүнүн айтымында, заводго эки дрон менен чабуул жасалган, бирок экөө тең абадан коргонуу күчтөрү тарабынан жок кылынган.
Рас-Танура дүйнөдөгү эң ири мунай портторунун бири болуп да эсептелет.
AFP агенттигине дагы бир булак билдиргендей, Сауд Арабиясынын борбору Эр-Рияд шаарына жакын жайгашкан аба базасына да ракеталар менен сокку урулган, бирок алар да абадан жок кылынган.
Бул база америкалык аскерлер жайгашкан объект болуп саналат жана акыркы үч күн ичинде үчүнчү жолу чабуулга кабылды.
Сауд Арабиясы Иранды катуу айыптап, өзүн коргоо, анын ичинде жооп кайтаруу чараларын көрүү укугун сактап каларын эскертти.
Буга чейин Сауд Арабиясынын мунай инфраструктурасына Иран колдогон хуси козголоңчулары да бир нече жолу чабуул койгон.
АКШ менен Израил Иранга аба соккуларын улантып, Иран өз кезегинде башка өлкөлөрдү бутага алып жаткан маалда, 2-мартта Brent үлгүсүндөгү мунайдын баасы 10% өсүп, баррелине болжол менен 80 долларга жетти.
Талдоочулардын божомолу боюнча, эгер жаңжал узакка созулуп, мунай инфраструктурасына соккулар уланып жана соода жолдору бөгөттөлсө, мунайдын баасы 100 доллардан жогору көтөрүлүшү мүмкүн. Бул 27-февралдан берки көрсөткүчкө салыштырмалуу болжол менен 37 % жогорулайт дегенди билдирет.
Соода булактарынын маалыматына ылайык, Тегеран Ормуз кысыгы аркылуу өткөн кемелерге эскертүү бергенден кийин танкерлердин ээлери жана ири мунай компаниялары бул кысык аркылуу чийки мунайды, күйүүчү майды жана суюлтулган жаратылыш газын ташууну токтоткон.
Дүйнөдө экспорттолгон мунайдын 20% ашыгы Ормуз кысыгы аркылуу өтөт.
Маалыматта айтылгандай, Ирандагы кризис Азия өлкөлөрүнүн өкмөттөрүн жана кара май иштетүүчү компаниялардын мунай корлорун, ошондой эле альтернативдүү жолдорду карап чыгууга мажбур кылды.
2-мартта Иран Сауд Арабиясынын чыгышындагы Рас-Танура шаарында жайгашкан Saudi Aramco компаниясынын мунай иштетүүчү заводуна чабуул койду. Рас-Танура комплексинде суткасына 550 миң баррелге чейин мунай иштете алган Жакынкы Чыгыштагы эң ири заводдордун бири жайгашкан жана ал сауд мунайы үчүн маанилүү экспорттук терминал болуп саналат.
Шерине