- автор Рахат Кеңешова
Украина Орусиянын соңку күндөрдөгү чабуулдары мүмкүн болушунча көбүрөөк залака тийгизүүгө багытталып жатканын, 29-декабрдагы соккудан каза болгондор борбор калаа Киевде 30га жеткенин билдирди. Орусия шаршембиге караган түнү да Украина менен чектеш аймактагы Белгород шаары ракеталык чабуулга кабылганын маалымдады.
Расмий Киев кабарлагандай, 3-январга караган түнү Орусиянын куралдуу күчтөрү Украинанын Харьков облусун баллистикалык С-300 ракеталары менен аткылады. Ал эми күндүз Харьковдон тышкары Полтава, Сумы жана Чернигов облустары удаама-удаа бутага алынды.
3-январда Киевде 29-декабрдагы чабуулдан жараат алган дагы бир киши көз жумду. Ошентип, согуш башталгандан берки эң ири чабуулдардын бири деп мүнөздөлүп жаткан бул соккудан курман болгондор борбор калаада 30га жетти.
Өлкө президенти Владимир Зеленский өзүнүн кезектеги кайрылуусунда Орусия соңку күндөрү жүздөгөн ракета, дрон учуруп, колунан келишинче көбүрөөк зыян алып келүүгө аракет кылып жатканын айтты:
"Бүгүн эле бизге карата түрдүү типтеги 100гө жакын ракета учурулду. Алардын траекториясы атайылап болушунча көбүрөөк залака тийгизүүгө багытталды. Бул билип түрүп жасалган кадимки террор. Соңку бир нече күндө эле Орусия Украинага каршы дээрлик 300 ракета жана 200дөн ашуун «Шахед» колдонду".
29-декабрда Украина согуш башталгандан берки эң оор чабуулдардын бирине кабылды. Бул күнү Орусия коңшу өлкөнүн бир катар аймактарын түрдүү куралдарынан аткылап, жалпысынан 40ка жакын жай тургунун өлтүрдү, 150дөн ашуун кишини жарадар кылды. Киев, Львов, Одесса, Харьков, Запорожье, Днепр шаарларына орус армиясы ракетанын ар кандай түрлөрү, дрондор менен удаа сокку урду.
30-декабрда Орусия чек арадагы Белгород шаары ракеталык чабуулга кабылганын маалымдады. 25 жай тургун каза болду, 100дөн ашуун адам жараат алды, 40тай көп кабаттуу үй, 50 чакты автомашина талкаланып, өрттөлдү.
Ошол эле күнү Орусия Украинанын Харьков шаарына кайрадан сокку урду, 20дай адам жараат алды.
3-январда эртең менен Орусиянын Белгород шаары ракеталык чабуулга кабылганын, абадан айгай салынып, коргонуу системалары ишке киргизилгенин облус губернатору Вячеслав Гладков билдирди.
Гладков бул үчүн Украинаны айыптап, шаардын чет жакасында бир нече ракета атып түшүрүлгөнүн, эч ким жабыркабаганын, ал эми Солот кыштагында эки үйдүн чатыры талкаланганын айтты.
"Белгороддо абал курч бойдон турат. Эртең менен бир нече жолу чабуул жасалды, абадан коргонуу системалары иштеди. Жарык киргенде баарын текшерип чыгабыз, калыбына келтирүү иштерин жүргүзөбүз», - деди Белгород облусунун губернатору.
Орусиянын Коргоо министрлиги Белгород облусунда абадан коргонуу каражаттары "Ольха" жана "Точка-У" системаларындагы ракеталарды атып түшүргөнүн кабарлады.
3-январга караган түнү Орусия аннексиялап алган Севастополь шаарына да ракета учурулганы, ал атып түшүрүлгөнү маалымдалды.
Орусия Украинага 2022-жылдын февралында кол салган. Москва армиясын коңшу өлкөгө киргизгенин атайын аскердик операция деп атап келет жана жай тургундардын өмүрү кыйылып жатканын моюнуна албайт:
“Силер канча кайталабагыла, Орусия Украинанын жарандарына чабуул жасаган жок. Биз Украинанын аскердик инфраструктурасын гана бутага алып жатабыз. Куралыбызды атайылап жай тургундарга каратып жаткан жерибиз жок", - деген Орусиянын Бириккен Улуттар Уюмундагы өкүлү Василий Небензя 30-декабрда уюмдун Коопсуздук кеңешин жыйынында.
Бул күнү Украинанын жана Орусиянын аймагына жасалган, ондогон адамдын өмүрүн алган соңку чабуулдар Коопсуздук кеңешиндеги кезектеги отурумда талкууланды. Уюмдун башкы катчысынын жардамчысы Халед Хиари кеңири чабуулда бутага жай тургундар алынып, эл аралык ченемдерге туура келбеген окуя болгонун айтты. Коопсуздук Кеңешинин көпчүлүк мүчөлөрү Украинанын аймагына жасалган кезектеги чабуулду айыпташты. Кытай тараптарды саясий мунасага чакырды.
Ал тапта Польшанын жаңы дайындалган тышкы иштер министри Радослав Сикорский Батышты 3-январда Орусиянын жапырт ракеталык чабуулдарына жооп катары Украинаны алыскы радиуска жете турган ракеталар менен жабдууга чакырды.
Польшанын жакында эле дайындалган тышкы иштер министри Радослав Сикорский 3-январда Варшавада жасаган билдирүүсүндө Батыш Орусияга каршы санкцияларды катаалдатып, Киевге узак аралыктагы ракеталарды жөнөтүшү зарыл экенин билдирди.
"Биз Украинага жасалган соңку соккуларга Путин түшүнгөн тилде жооп беришибиз керек. Ал үчүн мыйзамсыз жолдор менен тетиктерди алып, курал-жабдык чыгарууга жол бербөө зарыл. Санкцияларды катаалдатып, ракеталарды учурган аянтчаларды жана аларды башкаруучу борборлорду жок кылуу үчүн Киевге узак аралыктагы ракеталарды жөнөтүшүү абзел”,-деди Сикорский.
Согуш башталганда Батыш мамлекеттери Киевге узак аралыктагы ракеталарды берүүдөн баш тарткан. Алар украин куралдуу күчтөрү мындай ракеталар менен Орусиянын аймагын аткылайт деп кооптонушкан. 2023-жылы Британия, Франция жана АКШ Украинага 300 чакырым алыстыкка сокку ура алчу Shadow жана ATACMS ракеталарын жөнөткөн. Анткен менен Берлин Киевдин көптөн берки суранычына карабай Taurus деген ракеталарын жиберүүдөн карманып турат.
Орусия декабрдын соңунан бери Украинанын аймактарына аба соккуларын кескин күчөттү. 29-декабрда жасалган жапырт чабуулдан кырктай кишинин өмүрү кыйылган. 2-январда негизинен баш калаа Киев жана Харьков шаарлары бутага алынып, беш киши набыт болду.
Орусиялык күчтөр өткөн суткада Украинанын аймагын 89 жолу ракета 48 жолу жапырт ок чыгаруучу ракеталык система менен аткылап, 72 жолу абадан сокку урду. Бул тууралуу Украинанын Башкы штабы билдирди.
"Орусиялык күчтөрдүн аткылоосунан адамдар каза тапты, 130 жаран жарадар болду, арасында балдар да бар. Миңдей турак жай талкаланды жана бузулду", - деп айтылат билдирүүдө.
- автор Элиза Кененбаева
2-январда Украинанын баш калаасы Киев жана Харьков шаарларына урулган орус армиясынын аба соккуларынан кеминде беш адамдын өмүрү кыйылды.
Жүзгө чукул киши жараат алды. Украин бийлигинин маалыматында, жапырт соккуларда “Шахед” дрондору, үндүн ылдамдыгынан тез учкан “Кинжал” ракеталары колдонулган.
Баш калаа Киев жана анын айлана-тегерегине урулган соккулардан улам бир катар имараттар жана инфратүзүмдөр жабыркап, бир нече жерде өрт тутанып, төрт карапайым тургундун өмүрү кыйылганы кабарланды. Шаар башчысы Виталий Кличко абадан атып түшүрүлгөн ракетанын сыныктарынан он киши жараат алганын Телеграм-каналына жазды.
Андан тышкары чабуулдан улам Киевде 260 миң киши жарыксыз калганын Энергетика министрлиги билдирди.
Харьковго жасалган соккулардан бир киши набыт кеткени маалым болду.
Харьков облусунун губернатору Олег Синегубов 2-январда билдиргендей, 1,4 миллион калкы бар шаарга “кеминде төрт сокку урулган”. Жыйынтыгында Харьков калаасынын борбордук бөлүгүндөгү имараттар жана жарандык инфратүзүмдөр жабыркап, бир аял мүрт кеткен. Синегубов 45 киши жараат алганын кошумчалады.
Харьковдун мэри Игорь Терехов билдиргендей жабыркагандар арасында беш бала бар.
Украин Куралдуу күчтөрүнүн башкы командачысы, генерал Валерий Залужный абадан коргонуу системасы “Кинжал” ракеталарынын баарын, жетимиштей канаттуу ракетанын 59ун жана үч “Калибр” ракетасын атып түшүргөнүн маалымдады.
Генералдын сөзүнө караганда, Орусия 29-декабрдагы жапырт чабуулун кайталады. Андагы соккуларда 40тай адамдын өмүрү кыйылган.
Украинанын президенти Владимир Зеленский 2-январдагы чабуулдан набыт болгондордун жакындарына көңүл айтып, “Орусия ар бир кыйылган өмүр үчүн жооп берет”, - деп Телеграмга жазды.
Президент 31-декабрдан бери орус күчтөрү Украинанын аймактарына 170тей “Шахед” дрондору жана ар кандай түрдөгү ондогон ракета менен сокку урганын, алардын көбү жарандык жайларга багытталганын кошумчалады.
Орусиянын Коргоо министрлиги 2-январда тараткан билдирүүсүндө соккулар "Украинанын ракеталарды, учкучсуз аппараттарды чыгарган жана аскердик техниканы оңдоп-түздөгөн аскердик-өндүрүштүк комплекстерине, Батыш жөнөткөн ракеталар, курал-жабдыктар сакталган кампаларга" урулганын жазды.
Путиндин эскертүүсү
Орусиянын президенти Владимир Путин 1-январда Украинага каршы чабуулдар “күчөтүлөрүн” эскерткен. Анын мындай билдирүүсү Орусиянын Украина менен чектеш Белгород аймагына урулган соккулардан кийин жасалды. 20дай кишинин өмүрүн алып, жүз чакты адам жараат алган чабуулду орус бийлиги Киевден көргөн. Украин бийлиги адаттагыдай эле Орусиянын аймагында болгон окуяга комментарий берген жок.
Путин Белгороддогу окуяны “террордук акт” деп атаган. 2-январда Орусиянын Воронеж облусунун Петропавловка айылына ракета түшкөнүн Орусиянын Коргоо министрлиги билдирди. Маалыматка караганда жабыркагандар жок.
Украин басылмаларынын жазышынча, Воронеж облусуна орус күчтөрүнүн Украинага карай аткан ракеталарынын бири түшкөн. Аталган облус жетекчилиги бир нече турак-жай жабыркаганын билдирди.
Зеленский: "Миңдеген орус аскерлеринин сөөктөрү жатат"
Ал арада 1-январда The Economist басылмасында жарык көргөн маегинде Владимир Зеленский Орусияны “террордук мамлекет” деп атап, Путин тынчтыкка карай умтулуунун эч кандай белгилерин көрсөтө электигин кошумчалады.
Зеленский Орусиянын армиясы эбегейсиз жоготууларга учурап жатканын айтты:
"Миңдеген, миңдеген орус жоокерлери. Алардын сөөктөрүн эч ким алып кеткен жок", - деген украин президенти 2023-жылы Орусия бир да ири шаарды басып албаганын кошумчалады.
Ал ошондой эле өнөктөштөрдүн жардамы абдан зарыл экенин белгилеп, Украинаны колдоо менен Европа өзүн орус агрессиясынан коргоп жатканын айтты.
"Бизге курал же акчадан каралашуу менен силер өзүңөрдү колдоп жатасыңар", - деди Зеленский.