Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
17-Сентябрь, 2021 жума, Бишкек убактысы 11:00

Адамзат жаныбарларды кырып бүтмөй болду


Иллюстрациялык сүрөт. В.Юдин

Адамзаттын табиятка тийгизген таасиринен улам жакынкы он жылда бир миллиондой жаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн түрү жоголуп кетиши мүмкүн.

Мындай жыйынтыкка Бириккен Улуттар Уюмунун алдында түзүлгөн өкмөттөр аралык эксперттердин тобу үч жылга созулган иликтөөдөн кийин келди. Жоголуп кетүү коркунучунда бака-жыландын 45 пайызы, курт-кумурскалардын 10%, сүт эмүүчү жандыктардын үчтөн бир бөлүгү, коралл рифтеринин 33% турат.

"Баяндамадагы көңүл бура турган эң маанилүү маселе - бул жерде кеп жан-жаныбарлар, өсүмдүктөр, курт-кумурскалар, балыктар тууралуу жүрүп жаткан жок. Бул жерде биздин келечегибиз тууралуу сөз болуп жатат. Табият бизге караганда, биз табиятка көбүрөөк муктажбыз. Чындык ушундай" - деди "Рейтер" агенттигинин климат боюнча кабарчысы Мэтью Грин.

Баяндамада био ар түрдүүлүккө таасир тийгизчү негизги факторлор катары жер менен деңиздердин ашыкча колдонулушу, климаттын өзгөрүшү, айлана-чөйрөнүн булганышы аталган.

Ошондой эле документке ылайык, адамдын кийлигишүүсүнөн улам кургак жердин 75 пайызы жана океандын 66 пайызы өзгөрүүгө дуушар болгон.

Иллюстрациялык сүрөт.
Иллюстрациялык сүрөт.

Мындан улам иликтөөнүн авторлору мамлекет башчыларды саясий деңгээлде чукул чараларды кабыл алууга чакырышты. 1800 барактан турган баяндамада глобалдуу экономикалык жана каржылык системаларды кайра карап чыгуу аркылуу гана адамзаттын келечеги үчүн маанилүү экосистеманы куткарып калууга болору белгиленген.

"Рейтер" агенттигинин климат боюнча кабарчысы Мэтью Грин документтин авторлору мамлекет бийликтерин айрым экономикалык кызыкчылыктарга каршы турууну чакырышканын айтууда.

"Узак убакыттан бери биз окумуштуулардын эскертүүлөрүн угуп келе жаттык. Бирок бул жолу башкача. Бул чыныгы өзгөрүүлөрдү талап кылган саясий импульс. Биз азыр мектеп окуучуларынын көчөлөргө акцияларга чыгып жатканына күбө болуп жатабыз, 1,5 миллион бала демонстрацияга чыкты. Баяндаманын авторлору мындай өзгөрүүлөргө жетүү үчүн кээ бир кызыкчылыктарга каршы туруу керектигин так эскертип жатышат".

Эксперттер бир гана мамлекеттердин бийликтери эмес, ар бир адам өз алдынча бул катастрофанын алдын алууга салым кошо аларын белгилешет. Алардын пикирине караганда, этти аз жеп, көбүрөөк жашылча-жемиштерге басым жасоо да бир эле адамдын саламаттыгына эмес, жандыктардын санынын кыскарышын да алдын алууга жардам берет.

Баяндаманын үстүнөн үч жылдай 50 өлкөдөн 450 эксперт иштеген. Окумуштуулар өз жыйынтыктарын 15 миңдей илимий макалаларга таянып чыгарышкан.

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Пикирлерди көрүңүз (1)

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: кайсы бир саясий партияга, топко үгүттөгөн, же каралаган, бир нече жолу кайталап жиберилген, адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлер жарыяланбайт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер сайтка чыкпайт. Модератор пикирлерди жарыялоо же андан баш тартуу укугун өзүнө калтырат.
Бул шерине жабылды, эми талкуу "Фейсбуктагы" барагыбызда (Azattyk.unalgysy) уланат.

Сунуш кылынган арга.

XS
SM
MD
LG