Эл аралык атом энергиясы агенттигинин (МАГАТЭ) башкы жетекчиси Рафаэл Гросси Израил менен АКШ Ирандын өзөктүк объектилерине сокку урганын көрсөткөн "эч кандай белги жоктугун" билдирди.
Бирок азырынча МАГАТЭ Ирандын өзөктүк мекемелеринин өкүлдөрүнө байланыша элек.
"Бизде Бушер атом электр станциясы, Тегеран изилдөө реактору же өзөктүк отун циклине байланышкан башка объектилер зыян тартканы же соккуга кабылганы тууралуу эч кандай маалымат жок", — деди Гросси 1-мартта МАГАТЭнин башкаруучулар кеңешинде жасаган билдирүүсүндө.
"Ирандын өзөктүк жөнгө салуучу органдары менен байланыш түзүү аракеттери уланууда... азырынча жооп боло элек. Бул маанилүү байланыш каналы мүмкүн болушунча тезирээк калыбына келет деп үмүттөнөбүз", - деп кошумчалады ал.
Гросси бардык тараптарды мындан аркы эскалацияны болтурбоо үчүн "максималдуу сабырдуулукка" чакырды.
Ирандын президенти Масуд Пезешкиан Ислам революциясынын сакчылар корпусунун (IRGC) генералы Мажид Эбнолрезаны коргоо министринин милдетин убактылуу аткаруучу кылып дайындады.
Ал буга чейин 28-февралда Израилдин соккусунан каза болгон Азиз Насирзаданын биринчи орун басары болуп иштеген.
Бул тууралуу Пезешкиандын кеңсесинин байланыш жана маалымат боюнча орун басары Мохаммад Мехди Табатабаи социалдык тармактар аркылуу билдирди.
«Президент Пезешкиандын буйругу менен бригадалык генерал Сейед Мажид Эбнолреза коргоо министринин милдетин аткаруучу болуп дайындалды», — деп жазды ал X социалдык тармагында.
АКШ менен Израил 28-февралда Ирандын аймагына жасаган аба соккуларда Ирандын Жогорку руханий лидери Али Хаменеи, Коргоо кеңешинин катчысы Али Шамхани, коргоо министринин бригадалык генералы Азиз Насирзаде жана Ислам революциясынын сакчылар корпусунун жетекчиси, генерал Мохаммад Пакпур өлгөнү ырасталган.
Ошондон бери жооп катары Иран Перс булуңундагы өлкөлөрдө жайгашкан америкалык аскер базаларына чабуулун улантып жатат.
1-марттын кечинде Американын үч F-15E истребители Кувейттин абадан коргонуу күчтөрү тарабынан жаңылыштык менен атып түшүрүлгөн. Бул тууралуу АКШнын Куралдуу күчтөрүнүн Борбордук командачылыгы 2-мартта билдирди.
Буга чейин күйүп жаткан учак жана андан парашют менен түшүп жаткан экипаж мүчөсү тартылган видео тараган. Ал эми Кувейттин аскерлери «бир нече» америкалык истребител кулаганын билдиришкен.
Окуя жергиликтүү убакыт боюнча таңкы саат 8дер чамасында болгон. Ал учурда учактар «активдүү согуштук аракеттерге» катышып, ирандык учактардын, баллистикалык ракеталардын жана дрондордун чабуулдарына туш болгон.
Буга чейин Кувейттин Коргоо министрлиги да бир нече учак кырсыкка учураганын билдирип, экипаж мүчөлөрү куткарылып, ооруканага жеткирилгенин маалымдаган.
АКШ менен Израилдин Иранга каршы биргелешкен операциясы үч күндөн бери уланууда. Азырынча АКШ тараптан кеминде төрт аскер кызматкери каза болгону кабарланды. Америкалык маалымат каражаттары жазгандай каза болгондордун үчөө Кувейтке жайгаштырылган бөлүктүн курамында болгон.
Иран абадан жасалган чабуулдарга жооп кылып, Перс булуңундагы АКШнын аскер объектилерин жана шаарларды дрондор жана ракеталар менен аткылоодо.
2-мартта дагы бир америкалык аскер Ирандын алгачкы соккуларында оор жаракат алып, кийин каза болгону маалымдалды. Анын кайсы жакта жаракат алганы так айтылган жок.
АКШ менен Израил Иранга аба соккуларын улантып, Иран өз кезегинде башка өлкөлөрдү бутага алып жаткан маалда, 2-мартта Brent үлгүсүндөгү мунайдын баасы 10% өсүп, баррелине болжол менен 80 долларга жетти.
Талдоочулардын божомолу боюнча, эгер жаңжал узакка созулуп, мунай инфраструктурасына соккулар уланып жана соода жолдору бөгөттөлсө, мунайдын баасы 100 доллардан жогору көтөрүлүшү мүмкүн. Бул 27-февралдан берки көрсөткүчкө салыштырмалуу болжол менен 37 % жогорулайт дегенди билдирет.
Соода булактарынын маалыматына ылайык, Тегеран Ормуз кысыгы аркылуу өткөн кемелерге эскертүү бергенден кийин танкерлердин ээлери жана ири мунай компаниялары бул кысык аркылуу чийки мунайды, күйүүчү майды жана суюлтулган жаратылыш газын ташууну токтоткон.
Дүйнөдө экспорттолгон мунайдын 20% ашыгы Ормуз кысыгы аркылуу өтөт.
Маалыматта айтылгандай, Ирандагы кризис Азия өлкөлөрүнүн өкмөттөрүн жана кара май иштетүүчү компаниялардын мунай корлорун, ошондой эле альтернативдүү жолдорду карап чыгууга мажбур кылды.
2-мартта Иран Сауд Арабиясынын чыгышындагы Рас-Танура шаарында жайгашкан Saudi Aramco компаниясынын мунай иштетүүчү заводуна чабуул койду. Рас-Танура комплексинде суткасына 550 миң баррелге чейин мунай иштете алган Жакынкы Чыгыштагы эң ири заводдордун бири жайгашкан жана ал сауд мунайы үчүн маанилүү экспорттук терминал болуп саналат.
Шерине