Лидерлер КМШнын мааракелик саммити өтүп жаткан Түркмөнстандын Аваза шаарында жолугушту. 8-октябрда АКШ президенти Дональд Трамп Тегеран менен жүрүп жаткан сүйлөшүүлөрдү жемиштүү деп баалап, Вашингтон 3-ноябрда өтө турган шайлоого чейин Иранга сокку урбай турганын билдирген.
Путин Түркмөнстанга эки күндүк сапар менен барып, Каспий деңизинин жээгиндеги Аваза шаарында өтүп жаткан Күнкөрсуз Мамлекеттер Шериктештигинин (КМШ) саммитине катышууда. Быйыл КМШнын 35 жылдыгы белгиленип жатат.
Саммитке шериктештиктин лидерлери чогулду. Жыйынды кабыл алган Түркмөнстандын президенти Сердар Бердымухамедов катышуучуларды жеке өзү тосуп алды.
Бирок эл аралык маалымат каражаттарынын көңүл борборуна Путиндин Пезешкиан менен жолугушуусу чыкты окшойт. Алар Жакынкы Чыгыштагы кырдаалды жана жаңжалды жөнгө салуу аракеттерин талкуулашты.
"Албетте, региондогу абал курч маселе болуп турат. Иран өзү баштабаган жаңжалды токтотуу үчүн бар аракетин жумшап жатат. Алар кырдаалды тынч жол менен жөнгө салуу үчүн жаңы сунуштарды киргизишти. Президент мырза, биздин позициябызды билесиңер. Биз маселени чечүү үчүн силерге жардам берүүгө даярбыз", - деп айтты Владимир Путин.
Өз кезегинде Пезешкиан анын өлкөсү диалогдон баш тартпасын айтып, Тегеран сүйлөшүүлөргө катышкан сайын Вашингтон Иранга каршы чабуул койгонун сындады.
Муну менен катар ал Вашингтон менен байланыш толук үзүлбөгөнүн маалымдады:
"Биз өз сунуштарыбызды, америкалыктар жаңы сунуштарды киргизишти. Биз алардын сунуштарын бир аз өзгөрттүк. Жараян аяктары менен ортомчулар аркылуу кездешип, келишим түзүү планыбыз бар", - деди Масуд Пезешкиан.
8-октябрда АКШ президенти Тегеран менен жүрүп жаткан сүйлөшүүлөрдү жемиштүү деп баалап, Вашингтон 3-ноябрда өтө турган шайлоого чейин Иранга сокку урбай турганын билдирди:
“Биз Иран Ислам жумурияты менен продуктивдүү сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатабыз. Баарына түшүнүктүү болушу үчүн белгилеп кетким келет: азыр Иран экономикалык жактан да, аскердик жактан да өтө оор абалга кептелген”, - деген Дональд Трамп.
Truth Social социалдык тармагындагы постунда Трамп ирандык порттордун блокадасы күчүндө кала берерин белгиледи. Ошол эле учурда Ормуз кысыгы аркылуу мунай ташуу уланып жатканын кошумчалады.
Орус жана Иран президенттери ошондой эле эки тараптуу соода-экономикалык алакаларды да сөз кылышты.
Путиндин айтымында, өткөн жылы эки өлкөнүн соода жүгүртүүсү 21 пайыздан ашык өскөн жана бул тенденция быйыл да уланууда.
Орусия менен Иран акыркы жылдары, айрыкча Украинадагы согуш башталгандан кийин, саясий жана аскердик кызматташтыкты кыйла кеңейткен. Батыш өлкөлөрү Иранды Орусияга Shahed дрондорун жана кыска аралыкка учуучу ракеталарды бергени үчүн айыптап келет. Тегеран мындай дооматтарды четке кагууда.
Президенттер өткөн айда Бишкекте Шанхай кызматташтык уюмунун (ШКУ) саммитинде да өзүнчө сүйлөшүү өткөргөн.
Бул сапарынын алкагында Путин Азербайжан, Иран, Казакстан жана Түркмөнстандын президенттери менен Каспий деңизинин экологиясына арналган жыйынга катышмакчы. Анда Каспийдин тартылышы жана биологиялык ресурстарды сактоо маселелери каралат.
Шерине