Айбек Абдылдаев

"Боштондук үчүн күрөшкөндөр "басмачы" аталып, өкүмсүз атылган"

Өзбекстандык белгилүү тарыхчы Кахроман Ражабов “Куугунтук курмандыктары” подкастында XX кылымдын башындагы Борбор Азиядагы улуттук боштондук кыймылдар, репрессия темасы боюнча, ошондой эле деколонизация тууралуу маек курду.

"Өзүбүз умтулбасак кул болуп кетербиз". Төрөкул Жанузаковдун күрөшү

ХХ кылымдын башында кыргыздардын мамлекеттүүлүк жөнүндө түшүнүктөрү кандай болгон? Ошол доордун каармандарынын бири, совет мезгилинде басмачы катары ысымы эскерилбей келген Төрөкул Жанузаков тууралуу эмне билебиз? Тарыхчы Элебай Турганбаев менен талкуулайбыз.

Төрөкул Жанузаков. Боштондукка арналган өмүр

ХХ кылымдын башында кыргыздардын мамлекеттүүлүк жөнүндө түшүнүктөрү кандай болгон? Ошол доордун каармандарынын бири, совет мезгилинде басмачы катары ысымы эскерилбей келген Төрөкул Жанузаков тууралуу эмне билебиз? Тарыхчы Элебай Турганбаев менен талкуулайбыз.

“Айтматов менен Шаханов кыргыз-казак боордоштугунун символу эле"

Кыргыз, казакка бирдей таанылып, акын, дипломат, коомдук ишмер катары жигердүү иштеп, курч сөздөрү, акыйкат кеби менен кадыр күткөн чоң таланттын ээси Мухтар Шаханов 83 жашында дүйнө салды. Акынды Кыргыз эл жазуучусу, ТҮРКСОЙ уюмунун жетекчиси Султан Раев эскерет.

Мухтар Шахановдун кашкөйлүгү, Желтоксон окуясы

Кыргыз, казакка бирдей таанылып, акын, дипломат, коомдук ишмер катары жигердүү иштеп, курч сөздөрү, акыйкат кеби менен кадыр күткөн чоң таланттын ээси Мухтар Шаханов 83 жашында дүйнө салды. Акынды Кыргыз эл жазуучусу, ТҮРКСОЙ уюмунун жетекчиси Султан Раев эскерет.

"Мамлекет эле эмес, ар бир кыргыз жолун таба албай жүрдү"

"Тарбия бербесек түрмөбүз чоң, милиция көп болот"

Кыргызстан быйыл эгемендигинин 35 жылдыгын белгилейт. "Куугунтук курмандыктары" подкастында тарых илимдеринин доктору Аалыбек Акунов менен коммунисттен демократка айланган муун, андан кийинки жылдардагы советтик менталитеттин таасири, эгемендик жылдардан кийинки тарых тууралуу кеп кылабыз.

"Улут мыктыларын кырышкан". Кыргыз-казактагы репрессиянын кара тагы

Борбор Азияда акыркы жылдары “деколонизация” түшүнүгү кайра актуалдашты. Жаш муундун өз тилине, маданиятына жана тарыхына кайра кызыгып, бул тууралуу сөз кыла башташына эмне себеп? Буга Орусиянын Украинадагы согушунун кандай тиешеси бар? “Данисте” кыргыз жана казак жаштарынын пикирине орун берет.

"Өкмөт, интеллигенция чындыктын тилине өтмөйүн эчтеме өзгөрбөйт"

Салижан Жигитов өз доорунун сынчысы, элчиси, улуттун, элдин кемчилигин кашкайта айтып, көпкө жек көрүнгөн кашкөйү болду. Ал 2006-жылы 70 жаш курагында оорудан көз жумган. Көзү тирүү болгондо быйыл 17-мартта 90го чыкмак.

"Иранда бийликке ким келери кырдаалды аныктайт"

АКШ менен Израилдин Иранга каршы согуш баштаганына төрт күнгө аяк басты Перс булуңундагы араб өлкөлөрүнө дагы жаңжалдын кесепети тийүүдө. Бул канчага уланат жана аягы эмне менен бүтөт?

"Иранда бийликке ким келери кырдаалды аныктайт"

АКШ менен Израилдин Иранга каршы согуш баштаганына төрт күнгө аяк басты Перс булуңундагы араб өлкөлөрүнө дагы жаңжалдын кесепети тийүүдө. Бул канчага уланат жана аягы эмне менен бүтөт? Анын кесепети, коркунучу эмнеде?

"Советтик менталитеттен кете албай жатабыз"

"Мугалим күчкө таянган коомдо сабалат"

Мугалимдин кадыр баркы, коомдогу агрессиянын балдарга таасири, билим берүү жана тарбия тууралуу белгилүү агартуучу, коомдук ишмер Асылбек Жооданбеков менен талкуулайбыз.

Кыргызда мемуар жазгандар чындыкты айта алганбы?

“Куугунтук курмандыктары” подкастында дүйнөдө кеңири жайылган саясый жана тарыхый бейне түзүү, мемуар жазуу, анын тарыхка салымы тууралуу жазуучу, академик Осмонакун Ибраимов менен маек курабыз.

Кыргыз саясатындагы тандем таржымалы

Президент Садыр Жапаров УКМК төрагасы Камчыбек Ташиевди кызматтан алды. Бул чечимин ал "мамлекеттик түзүмдөр ортосундагы биримдикти чыңдоо аракети" деп атады.

"КГБ тергөөчүсү ар бириңерге иш даярдап койгонбуз деп айткан"

Кыргызстанда 1980-1990-жылдардагы толкун тууралуу, жаңылануу, өзгөрүүнү эңсеген кыймылдар тууралуу азыноолак сөз кылып жүрөбүз. Ошол доордогу чакырыктардын күүсүнөн азыр дагы чыга албай, ошол эле аң-сезим менен жүргөн жокпузбу? Эгемендик алган 35 жылда кандай коом кура алдык?

“КГБ тергөөчүсү ар бириңерге иш даярдап койгонбуз деп айткан”

Эгемендик алган 35 жылда кандай коом кура алдык? Азыркы жаш муунга ким өрнөк, эмне баалуу? “Куугунтук курмандыктары” подкастында белгилүү коомдук жана саясий ишмер Эмил Каптагаев.

"Сүрөт үчүн кесилип кеткендер болгон". КГБ архивиндеги маалыматтар

“Куугунтук курмандыктары” подкастында репрессия мыйзамы кантип ишке ашууда? Изилдөөчүлөр КГБ архивдерине кире алдыбы? Ушул тууралуу репрессия курмандыктарын актоо боюнча комиссиянын жана жумушчу топтун мүчөлөрү, тарыхчылар Аида Кубатова жана Рыскул Жолдошов менен талкуулайбыз.

2025-жыл: Чек аранын чечилиши, Борбор Азиядагы коопсуздук

2025-жылы Кыргызстан узак жылдарга созулган чек ара талашына чекит койду. Постсоветтик мейкиндикте калктын жыштыгы боюнча алдыда турган жана этностук жактан татаал саналып келген Фергана өрөөнү ондогон жылдар чек ара чатактарынын чордону болуп келген.

“Сурак кагаздарында кандын тактары калган". КГБ архивинен эмне табылды?

“Куугунтук курмандыктары” подкастында репрессия мыйзамы кантип ишке ашууда? Изилдөөчүлөр КГБ архивдерине кире алдыбы? Ушул тууралуу репрессия курмандыктарын актоо боюнча комиссиянын жана жумушчу топтун мүчөлөрү, тарыхчылар Аида Кубатова жана Рыскул Жолдошов менен талкуулайбыз.